Rusija se umiješala u švedsku izbornu kampanju, upozorava liderka socijaldemokrata

Švedski premijer Ulf Kristerson mora hitno da reaguje na tvrdnje da je njegov potencijalni koalicioni partner sa krajnje desnice možda infiltriran ruskim uticajem uoči opštih izbora koji će biti održani ovog mjeseca, izjavila je favoritkinja izborne trke za POLITICO. Poziv Magdalene Anderson, liderke Socijaldemokratske partije lijevog centra, koja prema anketama ima najveće šanse da pobijedi na izborima 13. septembra, upućen je nakon što su kampanju uzdrmale tvrdnje da je jedna zvaničnica krajnje desne stranke Švedske demokrate godinama bila povezana sa Rusijom.

Ako Anderson pobijedi, pridružiće se španskom premijeru Pedru Sančezu kao jedna od rijetkih političarki lijevog centra za evropskim liderskim stolom. Međutim, prednost njene koalicije u odnosu na desničarski blok koji predvodi Kristerson smanjuje se kako se izbori približavaju. Ako Kristerson pobijedi, Švedske demokrate prvi put bi ušle u vladu, nakon što je premijer rekao da bi vladao uz tu krajnje desnu stranku.

„Ulf Kristerson mora otvoreno da govori o bezbjednosnoj krizi“, kazala je Anderson za POLITICO. „Ovo su izuzetno ozbiljne optužbe... Rusija je najveća prijetnja Švedskoj“. Tvrdnje koje je 3. septembra iznijela nevladina organizacija Expo navode da je jedna zvaničnica Švedskih demokrata tokom deset godina promovisala narative naklonjene Kremlju, razvijala veze sa grupom u Švedskoj koju podržava ruska država i dovodila članove porodice iz Rusije u prostorije švedskog parlamenta.

Ta zvaničnica, Polina Malaberg, koja je i dalje u Švedskim demokratama, ranije je obavljala funkcije povezane sa parlamentarnim odborima koji se bave pitanjima Evropske unije. Izvještaji da je bivši mađarski ministar spoljnih poslova razgovarao sa Moskvom tokom sastanaka na visokom nivou u okviru EU izazvali su uznemirenost u Briselu zbog rizika da Rusija prisluškuje evropske razgovore.

Partner Malaberg, Gustav Gelerbrant, visoki je državni službenik i član Švedskih demokrata koji rukovodi Koordinacionom kancelarijom te stranke unutar vlade i djeluje kao veza između stranke i aktuelne vladajuće koalicije koju predvodi Kristerson. Iako Gelerbrant nije optužen za veze sa Rusijom, Anderson smatra da njegov odnos sa Malaberg otvara pitanja o njegovoj bezbjednosnoj provjeri.

„Da li su informacije koje se odnose na nacionalnu bezbjednost mogle biti izložene?“ upitala je Anderson. „Koje je mjere premijer preduzeo i koje namjerava da preduzme?“ I Kristerson i Jimi Okeson, lider Švedskih demokrata, javno su se oglasili povodom tvrdnji koje je iznio Expo. Kristerson je rekao da Malaberg treba da bude otpuštena ako se optužbe pokažu tačnim. „Mi smo u evropskom ratu... Ne možete imati ljude koji sjede i promovišu proruske narative, a rade u švedskom parlamentu“, rekao je za list Aftonbladet.

Okeson je rekao da njegova stranka nije bila upoznata sa objavama Malaberg naklonjenim Kremlju, ali je priznao da „moramo ovo da razmotrimo i riješimo“, dodajući da stranka istražuje navode i da Malaberg ne bi mogla da nastavi da radi za njih ako zadrži proruske stavove. Međutim, Anderson smatra da ti odgovori nijesu dovoljni.

Bivša ministarka finansija i premijerka Švedske upitala je: „Kada je kabinet premijera postao svjestan ovoga i koje su informacije date premijeru?“, dodajući: „Ovo se tiče Švedske i bezbjednosti švedskog naroda.“ Govoreći za POLITICO iz svoje poslaničke kancelarije u Stokholmu, Anderson je ocijenila da rizici od ulaska Švedskih demokrata u vladu prevazilaze pitanje bezbjednosti.

„Vidjeli smo da su novinari ugroženi“ otkako Kristerson vlada uz podršku Švedskih demokrata, istakla je. „Nevladine organizacije su ugrožene ako kritikuju ono što vlada radi. Prijeti im se da će im biti ukinuta državna podrška“. „Mogla bi postojati švedska vlada u kojoj polovina ministara, uključujući ministra spoljnih poslova i ministra za EU, dolazi iz stranke koja smatra da treba da sprovedemo istragu o izlasku“ iz Evropske unije, dodala je.

Pitanje je hoće li se švedski birači saglasiti sa Anderson da je vrijeme za promjenu, s obzirom na to da je Kristerson na vlasti od 2022. godine. Bezbjednost i migracije ostaju među glavnim temama izborne kampanje. Kristersonov blok obećava odlučniju borbu protiv djelovanja kriminalnih bandi, uz istovremeno intenziviranje deportacija, uključujući planove da se deportuju i neki migranti koji su se školovali u Švedskoj nakon što napune 18 godina.

Upitana o svom stavu prema migracijama, Anderson je rekla da je ranija švedska politika otvorenih granica bila „neodrživa“. Švedska sada zahtijeva „veoma strogu“ migracionu politiku, kazala je, dodajući da je njena stranka spremna da podrži „centre za povratak“ u trećim zemljama – vanjske centre za deportaciju migranata čiji su zahtjevi za azil odbijeni – ako pobijedi na izborima.

Međutim, rekla je da prijedlog Švedskih demokrata da se nekim migrantima ukine stalni boravak predstavlja granicu koja se ne smije preći. „Kada jednom imate stalni boravak, on je stalan, zar ne? Ne možete reći da, a onda: ’Ne, predomislili smo se’... Tako Švedska ne funkcioniše. Mnogi od tih ljudi rade. Oni su vozači autobusa. Oni su preduzetnici koji stvaraju radna mjesta... To je suludo“. Na pitanje da li joj je po pitanju migracija bliža danska premijerka Mete Frederiksen ili Sančez iz Španije, Anderson je izbjegla direktan odgovor, navodeći oboje kao bliske kontakte u evropskom bloku lijevog centra.

Anderson je istakla snažnu podršku Ukrajini, nastavak „štedljivog“ pristupa pregovorima o budžetu EU i stroge politike prema kriminalu kao oblasti u kojima bi zadržala kontinuitet sa vladom Kristersona. Takođe podržava korišćenje zamrznute ruske imovine za finansiranje pomoći Ukrajini i protivi se „razdvajanju“ od Sjedinjenih Američkih Država. „Mnogi ljudi kažu da im je sada dosta“ aktuelne švedske vlade, zaključila je Anderson. „Mi smo Socijaldemokratska partija. Radna mjesta i ekonomija domaćinstava, sa socijalnom zaštitom, školama, bolnicama i brigom o starijima. To su glavna pitanja“.