Tramp planira izgradnju slavoluka u Vašingtonu bez konačnog odobrenja

Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa najavila je da će u narednih 15 dana početi iskopavanje za izgradnju monumentalnog slavoluka visokog 76 metara u Vašingtonu, iako projekat još nema konačno odobrenje nadležne komisije za planiranje i dok se protiv njegove izgradnje vodi sudski postupak.

Američki ministar unutrašnjih poslova Dag Bergam saopštio je da će radovi na iskopavanju za takozvani Great Triumphal Arch i Military Observation Deck početi u naredne dvije sedmice. Slavoluk je planiran u blizini Nacionalnog groblja Arlington, između Linkolnovog memorijala i Arlington Hausa.

Idejno rješenje, koje je predložio Tramp, podsjeća na pariški Slavoluk pobjede, a pristalice projekta navode da bi spomenik trebalo da oda počast žrtvi američkih veterana. Prema objavljenim prikazima, građevina bi bila visoka 250 stopa, odnosno oko 76 metara, sa bijelom konstrukcijom i pozlaćenim detaljima.

Na njoj bi bio ispis „ONE NATION UNDER GOD“, dok bi vrh krasila pozlaćena figura nalik Kipu slobode, sa krilima i bakljom, uz pozlaćene orlove. Projekat je dobio početno odobrenje američke Komisije za likovne umjetnosti, čiji je članove imenovao Tramp.

Nacionalna komisija za planiranje glavnog grada odobrila je lokaciju i preliminarne planove na sjednici u julu, ali konačna odluka još nije donesena. Komisija bi o projektu ponovo trebalo da raspravlja na jesen.

Poseban problem predstavlja visina objekta. U većem dijelu Vašingtona na snazi je ograničenje visine građevina od 130 stopa, odnosno oko 40 metara. Trampova administracija tvrdi da to ograničenje ne bi trebalo da se primjenjuje na slavoluk, koji bi bio gotovo dvostruko viši.

Protivnici projekta osporavaju i pravni osnov za njegovu izgradnju. Tužbu su podnijela tri američka veterana i istoričar arhitekture, tvrdeći da je za izgradnju potrebna saglasnost Kongresa i da ona nije dobijena. Predmet se vodi pred saveznom sudijom Tanijom Čatkan.

Administracija se, međutim, poziva na odluke Kongresa stare više od jednog vijeka. Prema njenom tumačenju, Kongres je 1925. godine odobrio plan koji je predviđao monumentalne stubove na Kolumbija Ajlendu, na mjestu gdje se danas planira slavoluk. Ti stubovi nikada nijesu izgrađeni, ali administracija smatra da sadašnji projekat predstavlja nastavak tadašnje ideje.

Kritičari odbacuju takvo tumačenje i tvrde da tadašnje odobrenje nije dalo dozvolu za izgradnju današnjeg slavoluka. Protivnici takođe upozoravaju da bi građevina narušila istorijske vizure između Linkolnovog memorijala, Nacionalnog groblja Arlington i Arlington Hausa.

Izvještaj Nacionalne službe za parkove podržao je projekat, ali je istovremeno upozorio da bi slavoluk imao negativan uticaj na određene istorijske vizure i značaj brojnih obližnjih lokacija. Ministarstvo pravde u međuvremenu pokušava da odbaci tužbu protiv projekta.

Tužitelji, međutim, poručuju da bi izgradnja trebalo da bude zaustavljena dok sud ne odluči o njenoj zakonitosti. Slavoluk je dio šire Trampove inicijative za preuređenje javnih prostora u američkoj prijestonici, koja uključuje i izgradnju nove balske dvorane Bijele kuće, obnovu bazena kod Linkolnovog memorijala i rekonstrukciju golf terena u Istočnom Potomak parku.