Simbolika zajedničkog ulaska Islanda i Crne Gore u EU

Referendum o nastavku pregovora Islanda sa Evropskom unijom održaće se 29. avgusta, ali je glasanje poštom počelo već ove sedmice. Sva istraživanja javnog mnjenja pokazuju da će ishod biti neizvjestan i da će odlučivati par stotina ili hiljadu glasova.

Glasačko tijelo Islanda je decenijama bilo podijeljeno na tri gotovo jednaka dijela. Jedna trećina bila je za suverenost i nezavisnost, druga trećina za ulazak u EU, a treća trećina bila je na klackalici, ali sa tendencijom da se stavi u liniju sa prvom. Posljednji događaji na međunarodnom planu, posebno prijetnje Vašingtona da bi mogao da zauzme Grenland, kao i ekonomski problemi sa kojima se Island suočava, doprinijeli su da grupa neodlučnih promijeni tendenciju i približi se evropskom bloku.

Kovid, ruska agresija na Ukrajinu, kineske ambicije na Sjevernom polu, drugi dolazak Trampa u Bijelu kuću, galopirajuća inflacija, ali i izlazak Velike Britanije iz EU značajno su doprinijeli da se Island približi EU kao nikada do sada. Za Rejkjavik pitanje ulaska u EU nije ekonomsko, već strateško, mada postoji dio populacije koji vidi zamjenu islandske krune eurom kao spasonosno rješenje za hroničnu inflaciju i veoma visoke kamatne stope na kredite.

S druge strane, veoma je jaka i suverenistička struja koja smatra da je Island u najboljoj mogućoj poziciji jer ima benefite od Jedinstvenog tržišta i Šengenskog sporazuma, a zadržao je kontrolu nad sektorima od vitalnog značaja za Rejkjavik. Island može da zatvori pregovore sa EU u roku od par mjeseci, imajući u vidu da je već dio Jedinstvenog tržišta EU i Šengenskog sporazuma. Takođe, postoji i neka simbolika da Crna Gora uđe u EU zajedno sa Islandom, prvom državom koja je priznala nezavisnost Crne Gore nakon referenduma prije 20 i kusur godina.

U novom Nedjeljnom komentaru dajemo odgovore na sljedeća pitanja: Zašto su Islanđani promijenili stav o EU? Kakvu ulogu ima politika Donalda Trampa u približavanju Islanda EU? Zašto je pitanje ulaska u EU za Island mnogo više strateško nego ekonomsko? Kakva je uloga geografije i prirodnih resursa u odluci Islanđana o članstvu u EU? Zašto je izlazak Velike Britanije iz EU povećao šanse ulaska Islanda? Koliko brzo Island može da zatvori pregovore sa EU? Da li bi članstvo Islanda u EU uticalo na Norvešku? Kakvi su planovi EU za Island i Crnu Goru? Zašto je za Crnu Goru važno da se Island vrati na evropski brzi kolosijek?

Odgovori u nedjelju veče u 18.15 i 22.30 na Televiziji Vijesti.