O’Brenan: Irska može biti ključni saveznik Crne Gore na putu ka EU

Crna Gora ima realnu priliku da postane naredna članica Evropske unije (EU), ali će za ostvarenje tog cilja morati da završi najteži dio pregovaračkog procesa i uvjeri skeptične države članice da je spremna za članstvo, ocijenio je profesor evropske politike na Univerzitetu Mejnut u Irskoj, Džon O’Brenan.

U autorskom tekstu O’Brenan navodi da je među šest država kandidata sa Zapadnog Balkana upravo Crna Gora najdalje odmakla u procesu evropskih integracija i najizgledniji kandidat da u narednim godinama postane članica EU. Posebnu pažnju posvećuje ulozi Irske, koja trenutno predsjedava Savjetom Evropske unije.

„Zvaničnici govore o mogućnosti zatvaranja preostalih poglavlja do kraja godine, pri čemu irsko predsjedavanje potencijalno igra ključnu ulogu posrednika“, navodi O’Brenan. On podsjeća da je Crna Gora do sada otvorila sva 33 pregovaračka poglavlja, a zatvorila 18, dok je cilj države da postane 28. članica Evropske unije do kraja 2028.

Ipak, upozorava da završnica pregovora neće biti jednostavna, jer se najteži izazovi odnose na poglavlja 23 i 24, koja obuhvataju vladavinu prava, pravosuđe i borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala. Prema njegovim riječima, Evropska komisija Crnu Goru i dalje ocjenjuje kao „umjereno pripremljenu“ u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, dok je u oblasti pravosuđa između umjerenog i dobrog nivoa pripremljenosti.

O’Brenan smatra da je razlika između ranije zatvorenih i preostalih poglavlja ogromna. „Razlika između relativno jednostavnih ranih poglavlja i težih kasnijih poglavlja slična je razlici između ravne etape Tur de Fransa i mukotrpnog uspona na Alp d’Ijez. Poglavlja 23 i 24 predstavljaju upravo taj veliki uspon u procesu proširenja“, ocjenjuje on.

Istovremeno ističe da Crna Gora ostvaruje napredak u više oblasti. Kao pozitivne primjere navodi dobar nivo pripremljenosti u kontroli javnih finansija, pluralističko okruženje za rad medija i civilnog društva, kao i značajan napredak na svjetskom indeksu slobode medija. Podsjeća i da Crna Gora već koristi euro kao svoju valutu, te da će se kasnije ove godine priključiti evropskom sistemu rominga.

Ipak, smatra da ispunjavanje tehničkih kriterijuma neće biti dovoljno za članstvo. „Crna Gora ne može računati samo na ispunjavanje kriterijuma za članstvo. Moraće da se suoči i sa državama članicama koje su skeptične prema daljem proširenju EU“, upozorava O’Brenan. Podsjeća da su Francuska, Njemačka i zemlje Beneluksa nedavno predstavile neformalni dokument o proširenju kojim se, između ostalog, predlaže ograničavanje pojedinih glasačkih prava novih članica tokom prvih godina članstva, kao i dodatni mehanizmi zaštite vladavine prava.

Uprkos tome, O’Brenan smatra da Crna Gora ima značajne prednosti. „Bila je pouzdan partner i Evropske unije i NATO-a tokom mnogo godina. Nalazi se u važnom dijelu Evrope gdje EU treba da ojača svoje geopolitičko prisustvo“, navodi on.

Na kraju zaključuje da između istorijskog iskustva Irske i današnjeg evropskog puta Crne Gore postoje brojne sličnosti. „Najvažnije je da je riječ o maloj evropskoj državi koja nastoji da se usidri u sigurnijoj i prosperitetnijoj luci koju pruža EU. Irska bi mogla odigrati važnu ulogu u pomaganju Crnoj Gori da ostvari svoju ambiciju da se pridruži evropskoj porodici“, zaključuje O’Brenan.