Borba za ideju Crne Gore

U Crnoj Gori se već šestu godinu vodi rasprava o zaustavljanju erozije države, koja je započela klerikalnom kontrarevolucijom iz 2020. godine. Pitanje koje ostaje po strani je kako objasniti ponašanje dijela međunarodne zajednice prema procesima u zemlji. Slučaj ambasadora Johanna Sattlera nije usamljen i predstavlja samo posljednji primjer pristupa koji suštinski politički sukob svodi na tehnički spor između vlasti i opozicije.

Međunarodni predstavnici su često zanemarivali prirodu problema sa kojim se Crna Gora suočava, od relativizacije klerikalne kontrarevolucije do pokušaja posredovanja. Predstojeća borba nije samo borba za vlast, već i za ideju Crne Gore kao građanske, demokratske i evropske države. Zabrinjavajuće je što se dio zapadnih diplomata u Crnoj Gori redovno sastaje s ključnim nosiocima velikosrpske i proruske politike, dok njihove vlade ulažu resurse u suzbijanje ruskog uticaja širom Evrope.

Odgovor opozicije takođe nije bio dovoljno efikasan, jer se politička pozicija može uspješno komunicirati samo sa jasno definisanom politikom. Diplomate u Podgorici su samo dio šireg sistema odlučivanja, a većina onih koji oblikuju politiku prema Zapadnom Balkanu informacije dobija posredno. Zbog toga nova strategija opozicije i civilnog društva mora biti usmjerena na širu komunikaciju s onima koji oblikuju javno mnjenje u zemljama članicama Evropske unije.

U političkom smislu, korisnije je uvjeriti uticajnog novinara ili istraživača u Berlinu, Parizu ili Briselu nego održati sastanke sa birokratama u Podgorici. Takav pristup donio je rezultate mnogim državama srednje i istočne Evrope prilikom pristupanja Evropskoj uniji. Iskustvo pokazuje da javne kritike upućene direktno vladama mogu dovesti do promjena u ponašanju diplomata.

Zbog toga je pogrešno vjerovati da se problemi Crne Gore mogu riješiti administrativnim posredovanjem. Budućnost Crne Gore zavisi od jasnog političkog opredjeljenja za odbranu vrijednosti na kojima počiva savremena Evropa.