Istup ministarke Paunović izazvao reakcije širom regiona

Istup ministarke vlade Srbije Snežane Paunović nije incident, već simptom političkog sistema koji retoriku devedesetih više ne skriva, nego normalizira. Paunović je izjavila: „Da sam bila Slobodan Milošević, etnički bih očistila Kosovo 1998. godine“ tokom gostovanja u programu televizije Kurir.

Njena izjava naišla je na zgražavanje i osudu u cijeloj regiji, uključujući dio opozicije i nevladinog sektora u Srbiji, predstavnike Srba na Kosovu, kao i brojne europske zvaničnike. Ovaj istup je većinom na domaćem terenu ocijenjen kao govor mržnje, opravdavanje i normalizacija etničkog čišćenja, kao i ugrožavanje sigurnosti preostalih Srba na Kosovu.

Iz Bruxellesa su stizale poruke da je ovakva retorika suprotna vrijednostima ljudskog dostojanstva, pomirenja i dobrosusjedskih odnosa na kojima se temelji EU. Ministar unutrašnjih poslova Kosova, Xhelal Sveçla, proglasio je Paunović personom non grata, trajno joj zabranivši ulazak i tranzit preko teritorije Kosova, uključujući njen rodni grad Peć.

U naknadno objavljenom saopštenju, Paunović se odbila izviniti ili povući svoju izjavu, naglasivši da se „ne odriče ni sebe niti politike SPS iz devedesetih“. Predsjednik njene stranke, Ivica Dačić, stao je u njenu odbranu, nazivajući osude iz Brisela i javnosti „sramnim i licemjernim“. On je rekao: „Sram vas bilo. Ona je rekla da svi koji ne osećaju Srbiju, trebalo bi da se vrate u svoju matičnu državu, državu Albaniju“.

Ovakvom odbranom, Dačić je relativizirao pojam etničkog čišćenja i potvrdio da unutar vladajuće koalicije postoji apsolutni konsenzus o nepovredivosti njenih članova, bez obzira na stavove koji asociraju na masovne progone i zločine. Samo je predsjednica Skupštine Srbije, Ana Brnabić, izjavila kako stav ministarke Paunović ne predstavlja zvaničnu politiku Srbije.

Brnabićina izjava je problematičnija i treba je istjerati na čistac kao uzrok zla, a ne kao posljedicu. Kada ministar u aktivnom mandatu iznese stav koji priziva metode etničkog inženjeringa, takav narativ postaje politički mainstream i prećutna zvanična doktrina. Dokazi političkog kontinuiteta sa devedesetim godinama događaju se upravo u danima kada su se nizale osude na račun ministrice Paunović.

Državni vrh je u tom periodu promovirao otvaranje dionice obilaznice oko Beograda koja nosi ime Milutina Mrkonjića, jednog od osnivača SPS-a i ključnih aktera Miloševićevog režima. Ovo nije koincidencija, već jasna poruka da država ne samo da se ne odriče politike iz devedesetih, već aktivno nastavlja sa njenom simboličkom rehabilitacijom. Premijer Srbije, Đuro Macut, bi u svakom demokratskom društvu bio dužan hitno pokrenuti postupak smjene ili javno osuditi izjavu članice svog kabineta.

Nema potrebe naglašavati da se ni predsjednik Srbije, najviši autoritet vlasti, nije oglasio o ovom povodu. U Srbiji se često može reći da je sistem urušen, ali istina je da je u Srbiji jedino sistem konstanta, onaj u kojem se za spoljnopolitičku upotrebu fingira kooperativnost, dok se na unutrašnjem planu normalizira najmračnija retorika iz devedesetih godina.