Porast osuda za korupciju, ali povjerenje građana ne raste

Crnogorske institucije su za godinu dana više nego učetvorostručile broj pravosnažnih osuda za korupciju na visokom nivou, sa šest na 25, i pokrenule postupke protiv bivših funkcionera. Međutim, povjerenje građana ne prati te rezultate - čak 81 odsto ispitanika smatra korupciju rasprostranjenom, a percepcija nezavisnosti pravosuđa među građanima ostaje veoma niska i nepromijenjena. Ovaj raskorak provlači se kroz cjelokupno ovogodišnje poglavlje o Crnoj Gori u Izvještaju Evropske komisije o vladavini prava, objavljenom juče u Briselu.

U izvještaju se navodi da je Crna Gora nastavila sa sprovođenjem reforme pravosuđa i borbe protiv korupcije, dok u oblasti medijskih sloboda i institucionalne ravnoteže vlasti i dalje postoje ozbiljni izazovi. Dokument je podijeljen na četiri cjeline – pravosuđe, okvir za borbu protiv korupcije, medijski pluralizam i slobodu medija, te mehanizme provjere i ravnoteže vlasti.

Prema podacima Eurobarometra, nivo percipirane nezavisnosti pravosuđa ostaje nizak, sa 26 odsto građana i 52 odsto kompanija koji smatraju da je nezavisnost sudova i sudija „prilično ili veoma dobra“. Iako je percepcija javnosti ostala nepromijenjena u odnosu na 2025. godinu, među kompanijama je značajno porasla sa 35 na 52 odsto. Građani navode utisak o miješanju ili pritisku Vlade i političara kao glavni razlog za nedostatak percepcije nezavisnosti.

Sprovođenje Strategije reforme pravosuđa 2024-2027 je u toku, a Vlada je usvojila novi Akcioni plan za period 2026–2027. Predviđa se ukidanje uloge ministra pravde kao člana po funkciji u Sudskom savjetu, a najmanje polovina članova će biti sudije koje biraju kolege. Naredni koraci obuhvataju glasanje u Skupštini, javnu raspravu i usvajanje dvotrećinskom većinom svih poslanika.

U julu 2025. Skupština je usvojila privremeno povećanje plata za 30 odsto za nosioce pravosudnih funkcija i sudije Ustavnog suda, a produžila je tu mjeru do kraja 2026. godine. Ipak, sagovornici Komisije upozoravaju da produžavanje prelaznih mjera ne smije zamijeniti trajno rješenje.

Unaprijeđen je regulatorni okvir za etičke i profesionalne standarde, dok su revidirani etički kodeksi sudija i tužilaca usvojeni u oktobru i novembru 2025. godine. Etička komisija Sudskog savjeta riješila je do kraja 2025. godine 12 predmeta i izrekla sankcije za troje sudija, dok je Tužilački savjet razmatrao 11 predmeta, a disciplinska četiri, gdje su tri državna tužioca suspendovana.

Percepcija stručnjaka, građana i privrednika je da nivo korupcije u javnom sektoru ostaje visok. Prema Indeksu percepcije korupcije Transparency Internationala za 2025, Crna Gora ima 46 od 100 bodova i nalazi se na 65. mjestu u svijetu.

U aprilu 2026. imenovan je novi direktor Agencije za sprečavanje korupcije sa punim mandatom, čime je ojačana nezavisnost Agencije. Međutim, administrativni kapaciteti i dalje nisu dovoljno unaprijedeni, a finansijska nezavisnost nije obezbijeđena.

Evropska komisija konstatuje da su novim imenovanjima savjeti Agencije za audiovizuelne medijske usluge (AMU) i Radio-televizije Crne Gore vraćeni u pun sastav, dok imenovanje generalnog direktora RTCG i dalje nailazi na pravne prepreke. Skupština je u decembru 2025. imenovala tri člana Savjeta AMU, ali se postupci za imenovanje članova Savjeta RTCG suočavaju sa kašnjenjima, što ukazuje na politički uticaj.