Izvještaj EK o vladavini prava: Pritisci na tužilaštvo i medije u Crnoj Gori

Evropska komisija predstavila je godišnji Izvještaj o vladavini prava, koji pored zemalja EU obuhvata i države u procesu proširenja. U poglavlju o Crnoj Gori, dokument se fokusira na pravosuđe, tužilaštvo, korupciju, finansiranje političkih partija, pristup informacijama, medije i civilno društvo.

U dijelu o medijskom pluralizmu i slobodi medija navodi se da je u Crnoj Gori poboljšana transparentnost vlasništva nad medijima, ali da rastu zabrinutosti zbog uticaja medija u vlasništvu kompanija iz Srbije. Dodaje se da vlasti nastavljaju napore da primijene politiku nulte tolerancije prema nasilju nad novinarima, ali da se i dalje dešavaju izolovani incidenti napada.

Kada je riječ o nezavisnosti pravosuđa, u dokumentu se navodi da su u Crnoj Gori nastavili da postoje pritisci i napadi na tužilačke organe i njihove odluke, iako Savjet za pravosuđe i tužilaštvo ima uspostavljen mehanizam izvještavanja o neprimjerenom uticaju. Takođe se navodi da su u Crnoj Gori usvojeni ustavni amandmani usmjereni na jačanje nezavisnosti Sudskog i Tužilačkog savjeta.

Konstatuje se da Crna Gora i dalje ima izazove u obezbjeđivanju dovoljnih ljudskih resursa u pravosuđu. Dodatno, naglašeno je da je u Crnoj Gori povećan broj pravosnažnih presuda i osuda u predmetima visoke korupcije. Takođe se kaže da su institucije za sprovođenje zakona u oblasti korupcije postale efikasnije i bolje koordinisane.

U oblasti javnih nabavki navodi se da su mjere za rizične oblasti unaprijeđene uvođenjem e-nabavki, ali da je praćenje tih mjera otežano zbog nedostatka relevantnih podataka. U dijelu o finansiranju političkih partija navodi se da pravni okvir za finansiranje političkih partija u Crnoj Gori još nije u potpunosti usklađen sa preporukama OSCE/ODIHR i GRECO, posebno radi veće transparentnosti i kontrole trošenja sredstava političkih partija.

Uz to, navodi se da su u Crnoj Gori u decembru 2025. usvojeni novi amandmani na Zakon o slobodnom pristupu informacijama, ali da i dalje postoje problemi u njegovoj primjeni i sprovođenju. U dijelu o civilnom društvu navodi se da su se vlasti u Crnoj Gori obavezale da usklade nacionalno zakonodavstvo sa pravnom tekovinom EU u okviru postojećeg okvira za inkluzivne zakonodavne procese. Međutim, i dalje postoje izazovi u planiranju zakonodavstva i u efikasnosti javnih konsultacija.

Učešće zemalja u procesu proširenja, zajedno sa državama članicama EU, u Izvještaju o vladavini prava i postepeno uključivanje dodatnih partnera u procesu proširenja, kada budu spremni, dodatno podržava njihove reformske napore da čvrsto i nepovratno učvrste vladavinu prava prije pristupanja i da garantuju da će se ovi visoki standardi održati i nakon pristupanja, objašnjeno je u dokumentu. Poglavlja po zemljama zasnivaju se na kvalitativnoj procjeni koju Komisija provodi autonomno, fokusirajući se na sintezu značajnih dešavanja od jula 2025. Izvještaj o vladavini prava obuhvata i preporuke za zemlje članice, dok se za zemlje kandidate te preporuke izdaju u okviru godišnjeg paketa proširenja.