Najčešće slavljen praznik na svijetu: Svakih pet i po dana neka zemlja obilježava nezavisnost od Britanije

SAD su 4. jula proslavile 250 godina nezavisnosti od Britanije, koja je predstavljala najveće carstvo u istoriji ljudske civilizacije. Njeno stvaranje započelo je uspostavljanjem engleskih prekomorskih posjeda i trgovačkih ispostava od kraja 16. do početka 18. vijeka. Godine 1922. u Britanskoj imperiji živjelo je oko 458 miliona stanovnika, što čini petinu tadašnje svjetske populacije, na površini od 33.700.000 kilometara, što je skoro četvrtina kopna na Zemlji.

Ukupno 65 država i teritorija proglasilo je nezavisnost od Britanskog Carstva ili Ujedinjenog Kraljevstva kroz istoriju, i kada se ti datumi posmatraju unutar jedne kalendarske godine, ispada da svakih pet, šest dana jedna zemlja slavi nezavisnost od Britanije. U cjelokupnoj istoriji, nezavisnost od Velike Britanije proglašavana je u prosjeku na svakih 1.320 dana, odnosno svake 3,6 godina, računajući na period od prvog proglašenja (SAD, 1776) do posljednjeg – Južni Sudan, 2011. Međutim, ovaj prosjek drastično varira u zavisnosti od istorijske epohe.

Kada se Britanska imperija ubrzano raspadala, učestalost proglašavanja nezavisnosti bila je neuporedivo veća. Tokom zlatnog doba dekolonizacije (1945–1980), nova država je proglašavala nezavisnost u prosjeku na svaka 263 dana. Tokom rekordne 1960. godine, nezavisnost je proglašavana na svaki 91 dan. Istorija pamti momente kada su se države osamostaljivale u razmaku od samo 24 časa, kao što su Pakistan (14. avgust 1947) i Indija (15. avgust 1947).

Najviše proglašenja nezavisnosti bilo je u julu i oktobru, po devet, odnosno na svaka 3,4 dana. U avgustu i septembru nezavisnost slavi po sedam zemalja, odnosno na svaka 4,4 dana, dok u martu ima ukupno tri proslave, tj. po jedna na svakih 10 dana – Gana, Mauricijus i Bangladeš, kao i u aprilu (Zimbabve, Sijera Leone i Južna Afrika – Dan slobode) i maju (Jordan, Gvajana i Južna Afrika – Dan republike).

Južna Afrika je stekla nezavisnost 31. maja, ali danas primarno slavi Dan slobode 27. aprila. U avgustu, od 14. do 19, za samo šest dana čak četiri velike države su proglasile nezavisnost od Britanije – Pakistan, 14. avgusta, Indija, 15, Avganistan 19, dok Jamajka slavi u ovom periodu, prvog ponedjeljka u mjesecu. Prvog dana u oktobru nezavisnost istovremeno slave tri države – Kipar, Nigerija i Tuvalu.

Po kontinentima, u Africi je od 1922. do 2011. nezavisnost proglasilo 20 država, u Aziji i na Bliskom istoku 19, u Sjevernoj i Srednjoj Americi i Karibima 13 država, u Okeaniji 10, a u Evropi i Južnoj Americi četiri države (Irska, Malta, Kipar i Gvajana).

Iako je Mauricijus zvanično proglasio nezavisnost 12. marta 1968. godine mirnim, političkim putem, ta sloboda imala je visoku cijenu. Tokom pregovora u Londonu 1965. godine, britanska vlada je postavila jasan uslov – Mauricijus može dobiti nezavisnost samo ako se odrekne arhipelaga Čagos.

Tokom zlatnog doba dekolonizacije, od 1945. do 1980. oko 50 država je proglasilo nezavisnost. U to vrjeme prosjek je bio nevjerovatnih 1,4 proglašenja nezavisnosti svake godine.

Ratovi za nezavisnost su takođe odigrali značajnu ulogu. Prva među njima je bila SAD, koja je od 1775. do 1783. ratovala sa Britanskom imperijom. Tokom rata, one su 4. jula 1776. donijele Deklaraciju o nezavisnosti.