Ministarstvo ekonomskog razvoja odbilo inicijativu 'Port of Adria'

Ministarstvo ekonomskog razvoja ocijenilo je da nema osnova za prihvatanje inicijative kompanije 'Port of Adria' za ocjenu ustavnosti člana 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama, kojim je propisana zabrana poslovanja sa duvanom i duvanskim proizvodima u slobodnim zonama. Ova mjera je ocijenjena kao legitimna mjera kojom država štiti fiskalnu sigurnost, jača carinski nadzor i sprečava nezakonitu trgovinu.

Mišljenje resora kojim rukovodi potpredsjednik Vlade i ministar ekonomskog razvoja Nik Đeljošaj usvojila je Vlada. Članom 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama propisano je da su u slobodnoj zoni zabranjeni proizvodnja, skladištenje, obrada, promet, tranzit i pretovar duvana i duvanskih proizvoda.

“Port of Adria” iz Bara je višenamjenska luka sa operativnom obalom dužine 1.440 m, namjenskim terminalima za kontejnerske brodove, brodove generalnih tereta, RO RO brodove i kruzere. Cijela oblast “Port of Adria”, čiji je većinski vlasnik turski “Global Ports Holding”, je potpuno pod režimom slobodne zone.

Kompanija “Port of Adria” u inicijativi Ustavnom sudu navodi da osporena odredba nije u saglasnosti sa Ustavom Crne Gore, posebno sa odredbama kojima se garantuje načelo srazmjernosti, jednakost pred zakonom, zabrana diskriminacije, sloboda preduzetništva, pravo na mirno uživanje imovine, pravna sigurnost i legitimna očekivanja, kao i da zadire u prava podnosioca koja proizilaze iz ugovora o koncesiji.

Ministarstvo ekonomskog razvoja smatra da navodi iz inicijative nijesu osnovani. “Polazeći od člana 16 tačka 5 Ustava Crne Gore, kojim je propisano da se zakonom uređuju pitanja od interesa za Crnu Goru, uključujući ekonomski sistem i način ostvarivanja sloboda i prava kada je to predviđeno Ustavom, zakonodavac je bio ovlašćen da uredi poseban režim poslovanja u slobodnim zonama kada to nalazi zaštita javnog interesa. Osporena odredba predstavlja upravo takvu normu radi zaštite fiskalne sigurnosti, jačanja carinskog nadzora i sprečavanja nezakonitih robnih i finansijskih tokova”, ocijenili su iz Ministarstva.

Osnovna pretpostavka na kojoj podnosilac zasniva inicijativu jeste da osporena odredba predstavlja mjeru usmjerenu prema njegovom koncesionom odnosu i njegovom poslovanju. Ministarstvo smatra da se takvo tumačenje ne može prihvatiti.

Član 20 stav 7 Zakona o slobodnim zonama predstavlja opštu, apstraktnu i regulatornu normu kojom zakonodavac uređuje poseban režim poslovanja u slobodnim zonama, naglašavajući da njena primjena nije uslovljena identitetom privrednog subjekta, već činjenicom da se određena aktivnost obavlja u okviru posebnog pravnog režima slobodne zone.

Kako su objasnili, slobodne zone predstavljaju poseban carinski i regulatorni institut čija je osnovna karakteristika postojanje posebnog pravnog režima u odnosu na opšti carinski režim. Zakonodavac raspolaže ovlašćenjem da propiše posebne uslove poslovanja, posebne mehanizme nadzora i posebna ograničenja za pojedine kategorije robe kada to zahtijeva zaštita javnog interesa.

U konkretnom slučaju, zakonodavac je procijenio da duvan i duvanski proizvodi, kao akcizna roba visokog fiskalnog i bezbjednosnog rizika, zahtijevaju poseban regulatorni režim u okviru slobodnih zona radi zaštite fiskalne sigurnosti države, sprečavanja krijumčarenja, unapređenja carinskog nadzora i efikasnije kontrole robnih i finansijskih tokova. Takvo zakonsko opredjeljenje nije proizvoljno.

Podnosilac inicijative smatra da osporena odredba predstavlja nedopušteno ograničenje slobode preduzetništva iz člana 59 Ustava Crne Gore. Stav Ministarstva je da ni ovaj navod nije osnovan, da se ovim članom jemči sloboda preduzetništva, te da osporenom odredbom nije zabranjeno obavljanje lučke djelatnosti.

Iz Ministarstva su objasnili da je propisan prelazni rok od osamnaest mjeseci za usklađivanje poslovanja sa novim regulatornim režimom, čime je privrednim subjektima ostavljeno dovoljno vremena da svoje poslovanje prilagode izmijenjenim zakonskim uslovima.

Polazeći od navedenog, Ministarstvo smatra da postoji razumna ravnoteža između javnog interesa koji se osporenom odredbom štiti i interesa privrednih subjekata na koje se ona odnosi, zbog čega se navodi o povredi načela srazmjernosti ne mogu prihvatiti. Podnosilac inicijative smatra da osporena odredba dovodi do diskriminacije pomorskog transporta u odnosu na drumski i željeznički transport, ali Ministarstvo smatra da ni ovi navodi nijesu osnovani.