Kodeks novinara i novinarki Crne Gore

Centar za građansko obrazovanje (CGO) je saopštio da je veći dio njihovih komentara i sugestija na nacrt Kodeksa novinara i novinarki Crne Gore ugrađen u konačnu verziju dokumenta koja je danas predstavljena. Saradnica na programima u CGO-u, Željka Zvicer, istakla je da su preporuke CGO-a primarno bile usmjerene na jasno definisanu obavezu poštovanja pretpostavke nevinosti, ojačanu zaštitu privatnosti i žrtava rodno zasnovanog nasilja, te bolje pozicioniran tretman izvora.

CGO je, podsjeća Zvicer, nacrt revidiranog Kodeksa analizirao u novembru 2025. godine. Tada je dokument predstavljen na diskusiji koju je organizovao Savjet Evrope u Podgorici, u okviru projekta 'Zaštita slobode izražavanja i medija u Crnoj Gori', koji sprovodi Programska kancelarija SE u saradnji s Misijom OEBS-a.

Tom prilikom, CGO je pohvalio smjernice koje detaljnije naglašavaju održavanje najviših profesionalnih i etičkih standarda, pravo novinara da odbije zadatak suprotan Kodeksu, kao i obavezu urednika da obavijesti novinara o intervencijama u njegovom tekstu. U konačnoj verziji Kodeksa su zadržane i dopune koje se odnose na pravo na zaborav, korišćenje društvenih mreža, upotrebu vještačke inteligencije i komentare na internetu.

Zvicer je ukazala na to da su neke izmjene neutemeljene ili opasne. Poređenjem nacrta i konačnog teksta, CGO konstatuje da su najozbiljnije primjedbe uvažene. Načelo 9, koje se odnosi na izvještavanje o istragama i sudskim postupcima, sada jasno definiše obavezu poštovanja pretpostavke nevinosti u krivičnim postupcima.

Preciznije je definisano i pravo na privatnost, kao i zaštita privatnosti žrtava rodno zasnovanog nasilja, a postupanje sa izvorima pozicionirano je u skladu sa preporukama CGO-a. Djelimično je razjašnjena i primjedba na Načelo 4, koje je definisalo rodno opredjeljenje kao karakteristiku koja se ne smije isticati osim ako to nije u javnom interesu.

Nijesu, međutim, uvažene primjedbe na Načelo 5, gdje je zadržana formulacija koja dopušta korišćenje skrivenih kamera samo u svrhu izvještavanja o pitanjima od javnog interesa, umjesto da se upotreba ovakvih sredstava veže za usklađenost sa zakonom, kao što je CGO predlagao.

Kako se zaključuje, novi Kodeks novinara i novinarki Crne Gore predstavljen je danas, u okviru projekta 'Izgradnja povjerenja u medije u Jugoistočnoj Evropi: podrška novinarstvu kao javnom dobru', koji finansira Evropska unija.