Kremlj čeka slabost Ukrajine

Tokom napada 2. jula Rusija je upotrijebila ukupno 570 sredstava vazdušnog napada različitih tipova, uključujući 4 hipersonične protivbrodske rakete 3M22 „Cirkon“, 24 balističke rakete „Iskander-M“/S-400, 34 krstareće rakete H-101, 8 krstarećih raketa „Kalibr“, 4 vođene vazduhoplovne rakete H-59/69 i 496 udarnih bespilotnih letjelica različitih tipova. Ukrajinske snage protivvazdušne odbrane oborile su 476 bespilotnih letjelica, 40 krstarećih raketa i sve četiri vođene vazduhoplovne rakete. Istovremeno, od ukupno 28 balističkih raketa presretnute su samo četiri.

Tokom drugog masovnog napada, u noći 6. jula, Rusija je upotrijebila 419 sredstava vazdušnog napada, od čega je 68 bilo raketa, a 351 udarna bespilotna letjelica različitih tipova. Konkretno, korišćeno je 6 hipersoničnih protivbrodskih raketa 3M22 „Cirkon“, 23 balističke rakete „Iskander-M“, 33 krstareće rakete H-101 i 6 krstarećih raketa „Kalibr“. Ukrajinska protivvazdušna odbrana uništila je 326 bespilotnih letjelica i 37 krstarećih raketa, međutim nijedna od 29 balističkih raketa nije presretnuta.

Takav rezultat može ukazivati na kritičan nedostatak ili čak potpuno iscrpljivanje zaliha presretačkih raketa za sisteme Patriot ili druge sisteme sposobne za efikasno djelovanje protiv balističkih ciljeva. Istovremeno, ukrajinska protivvazdušna odbrana i dalje veoma efikasno obara ruske bespilotne letjelice, sa stopom uspješnosti od oko 92%, te krstareće rakete, sa stopom od oko 94%. To je rezultat dobre opremljenosti odgovarajućim sistemima za uništavanje takvih ciljeva, visokog nivoa obučenosti posada, raspoloživih zaliha raketa i municije, kao i izgrađenog višeslojnog sistema protivvazdušne odbrane.

Glavni udar tokom oba napada bio je usmjeren na Kijev i Kijevsku oblast. U glavnom gradu oštećenja su zabilježena na više od 50 lokacija, uglavnom u stambenim četvrtima i na objektima civilne infrastrukture. U prvom napadu poginula je 31 osoba, dok je više od 90 ljudi ranjeno. Zabilježeni su direktni pogoci u nekoliko višespratnih stambenih zgrada, oštećeni su stanica hitne medicinske pomoći, medicinska ustanova i 25 privatnih kuća. Tokom drugog napada takođe su zabilježeni direktni pogoci u višespratne stambene zgrade i objekte industrijske infrastrukture. Zvanično je potvrđena smrt 19 osoba u Kijevu i još 11 u Kijevskoj oblasti, dok je najmanje 60 ljudi zadobilo povrede različitog stepena težine.

Masovni napadi na civilnu infrastrukturu još jednom potvrđuju dugoročnu strategiju Kremlja usmjerenu na vođenje rata iscrpljivanja protiv Ukrajine. Postupci Rusije u potpunosti negiraju bilo kakve izjave o spremnosti na diplomatsko rješenje sukoba, pokazujući da Moskva i dalje računa isključivo na vojnu eskalaciju. Rusko rukovodstvo svjesno podriva svaku mogućnost mirnog rješenja, dosljedno ignorišući međunarodnopravne mehanizme i pozive međunarodne zajednice.

Napadi na gusto naseljena stambena područja, zdravstvene ustanove i objekte kritične infrastrukture nose sva obilježja namjernih napada na civilno stanovništvo. Takvi postupci predstavljaju direktno kršenje međunarodnog humanitarnog prava, posebno odredbi Ženevskih konvencija o zaštiti civila u ratu, te mogu biti kvalifikovani kao ratni zločini. Ograničeni rezultati ruskih snaga na bojnom polju i izostanak značajnijih teritorijalnih dobitaka prisiljavaju vojno-političko rukovodstvo Ruske Federacije da sve intenzivnije koristi masovne raketne napade i napade bespilotnim letjelicama na ukrajinsku pozadinu kao instrument strateškog pritiska.

Napadi na velike gradove imaju za cilj da nadomjeste nedovoljnu efikasnost ofanzivnih operacija, nanesu maksimalnu štetu civilnoj infrastrukturi, pojačaju psihološki pritisak na stanovništvo i prisile Ukrajinu da prihvati političke uslove Moskve. Posebnu pažnju privlače rezultati odbijanja napada 6. jula, tokom kojeg nije presretnuta nijedna balistička raketa. To može ukazivati na ozbiljan nedostatak ili iscrpljivanje zaliha presretačkih raketa za savremene sisteme protivvazdušne i protivraketne odbrane velikog dometa.

Rusija sve intenzivnije koristi balističko oružje upravo zato što ono ostaje najteži cilj za presretanje. Nedostatak dovoljnog broja raketa za sisteme Patriot ili SAMP/T, a često i njihovo potpuno odsustvo, direktno povećava efikasnost ruskih udara na ukrajinske gradove i civilnu infrastrukturu. Izvođenje masovnih napada uoči narednog samita NATO-a ima očiglednu političku dimenziju. Kremlj koristi raketni teror kao instrument psihološkog i političkog pritiska na zapadne države, nastojeći da utiče na dnevni red samita i spriječi donošenje odluka o daljem jačanju odbrambenih sposobnosti Ukrajine.

Posljednja eskalacija potvrđuje nedovoljnu efikasnost sadašnje politike odvraćanja Rusije. Odgovor saveznika mora biti donošenje dugoročnih odluka o jačanju vojne podrške Ukrajini, uključujući povećanje isporuka savremenih sistema protivvazdušne i protivraketne odbrane, osiguravanje stabilnih isporuka presretačkih raketa, zaključivanje višegodišnjih odbrambenih sporazuma i uspostavljanje garantovanih mehanizama finansiranja ukrajinske odbrane. Efikasna zaštita ukrajinskih gradova takođe zahtijeva proširenje sposobnosti Ukrajine za gađanje ruske vojne infrastrukture duboko unutar teritorije Rusije. Isporuka dalekometnog preciznog naoružanja i uklanjanje političkih ograničenja za njegovu upotrebu protiv vojnih aerodroma, skladišta municije, logističkih centara i lansirnih položaja omogućili bi smanjenje intenziteta redovnih raketnih napada neutralizacijom sredstava napada neposredno na mjestima njihovog baziranja.

Tokom gotovo četiri i po godine rata Ukrajina je od svojih saveznika dobila oko 600 presretačkih raketa za balističke projektile, namijenjenih sistemima Patriot i SAMP/T. Sjedinjene Američke Države su tokom četiri i po sedmice borbi u Persijskom zalivu potrošile oko 700 raketa iste klase, nakon čega su obustavile njihovu isporuku Ukrajini uz obrazloženje da nemaju dovoljne rezerve. Moskva je za to saznala i počela intenzivnije da koristi balističke rakete za terorisanje civilnog stanovništva Kijeva. Osim toga, Rusija je tokom nekoliko mjeseci krize u Persijskom zalivu ostvarila dodatne desetine milijardi dolara prihoda zahvaljujući prodaji nafte po povećanim cijenama.

U tom smislu, rat između SAD-a i Irana predstavljao je značajan geopolitički i ekonomski benefit za Vladimira Putina. Ostaje nejasno da li je to bila slučajnost. Zbog toga upravo samit NATO-a u Ankari, održan 7. i 8. jula, treba da ponudi odgovor na ove izazove. Ukoliko njegovi rezultati budu ograničeni na kompromisna ili nedovoljno odlučna rješenja, Moskva bi to mogla protumačiti kao signal za dalju eskalaciju rata protiv Ukrajine.