EU traži kandidata za BiH

Evropska unija je odlučna da pronađe snažnog kandidata za mjesto međunarodnog mirovnog izaslanika za Bosnu i Hercegovinu, rekla je u četvrtak šefica diplomatije EU Kaja Kalas, koji bi zamijenio njemačkog diplomatu koji je u maju podnio ostavku pod, kako je opisao, pritiskom Sjedinjenih Država.

Prošlog mjeseca zemlje nijesu uspjele da postignu konsenzus o nasljedniku Kristijana Šmita na funkciji visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu, položaju sa širokim ovlašćenjima u zemlji još od devedesetih godina, na osnovu međunarodnih sporazuma kojima je okončan rat. Tu funkciju je uvijek obavljao Evropljanin, uz američkog zamjenika.

„Odlučni smo da pronađemo evropskog kandidata koji može pomoći Bosni i Hercegovini da ide naprijed”, rekla je Kalas tokom posjete Bosni. „Dok se pregovori o nasljedniku nastavljaju, uspjeh Kancelarije visokog predstavnika na kraju će se mjeriti danom kada više ne bude potrebna”, dodala je Kalas. „Do tada, ona ostaje važan stub stabilnosti.”

SAD, koje su saopštile da je „era izgradnje država pod vođstvom SAD prošla”, jasno su stavile do znanja da žele novog izaslanika sa ograničenijim mandatom. Podržale su italijanskog diplomatu Antonija Zanardija Landija za tu funkciju, dok je većina evropskih zemalja podržala francuskog diplomatu Renea Trokaza.

Sjedinjene Države su saopštile da će preispitati svoju ulogu u Bosni i Hercegovini ukoliko njihov preferirani kandidat ne bude odobren. Ranije ove sedmice, Šmitov zamjenik Luis Krišok imenovan je za vršioca dužnosti visokog predstavnika dok novi izaslanik ne bude imenovan, najkasnije do 14. jula.

Bosna je na začelju reda zemalja Zapadnog Balkana koje se nadaju članstvu u EU, pošto je njen reformski napredak zaustavljen zbog političkih blokada tokom protekle dvije godine. „Održive reforme su najbrži i najefikasniji način da se unaprijedi proces pristupanja”, rekla je Kalas, dodajući: „Ovaj prozor prilike za pristupanje možda neće zauvijek ostati otvoren.”

Ona je rekla da je Bosna već izgubila 108 miliona eura sredstava EU iz bloka vrijednog šest milijardi eura, namijenjenog planu rasta za region, i da se suočava sa rizikom da izgubi dodatnih 370 miliona eura ukoliko ne sprovede neophodne reforme.

Bosna je podijeljena na dva politička entiteta, jedan pod kontrolom etničkih Srba i drugi pod kontrolom Bošnjaka i Hrvata, sa slabom centralnom vladom koju nadzire međunarodni izaslanik. Predstavnici bosanskih Srba u državnim institucijama dosljedno blokiraju reforme povezane sa EU, dok njihovo nacionalističko, prorusko rukovodstvo odbacuje pristupanje EU i okreće se američkoj administraciji za podršku.