Evropski lideri obećali jedinstvo pred NATO samit u Ankari

Evropski lideri su sinoć ponovo potvrdili svoju posvećenost jačem odbrambenom partnerstvu uoči NATO samita koji će se narednog mjeseca održati u Ankari, nakon niza nesuglasica sa američkim predsjednikom Donaldom Trampom i tenzija među glavnim evropskim članicama.

Oni su takođe srdačno ispratili britanskog premijera Kira Starmera, koji odlazi s funkcije nakon što je ove sedmice najavio povlačenje zbog rastućeg nezadovoljstva u svojoj stranci. Njemački kancelar Fridrih Merc, koji je u Berlin pozvao lidere Britanije, Francuske, Italije i Poljske, rekao je da će NATO samit 7. i 8. jula biti prilika da Evropa pokaže svoju odlučnost da preuzme snažniju lidersku ulogu u oblasti odbrane. „Želimo da obnovimo Savez. Jačamo njegov evropski stub“, rekao je Merc dok su lideri davali kratke izjave prije sastanka uz večeru.

U zajedničkom saopštenju potvrđena je njihova „nepokolebljiva posvećenost evroatlantskoj bezbjednosti i transatlantskim vezama“. Iza poruka o jedinstvu, Mercov poziv u Berlin uslijedio je nakon nekoliko događaja koji su ogolili neslaganja među glavnim evropskim partnerima kada su u pitanju odbrana i bezbjednost. Berlin i Pariz su svjedočili odustajanju od dugo odlaganog zajedničkog projekta borbenog aviona FCAS zbog strateških i upravljačkih nesuglasica, što je dodatno ukazalo na teškoće s kojima se Evropa suočava u pokušajima da udruži snage i obnovi svoje odbrambene kapacitete, dok se Tramp sve više udaljava od NATO-a.

Posljednjih mjeseci Vašington je kritikovao Savez zbog nespremnosti da podrži američko-izraelski rat protiv Irana i zaprijetio smanjenjem vojnog prisustva u Evropi. Njemačka, Francuska i Britanija, takozvana grupa E3, takođe su se suočile s kritikama pojedinih evropskih prijestonica, uključujući Rim i Varšavu, koje smatraju da su druge države bile isključene iz razgovora sa Ukrajinom. Merc, koji je ranije naglašavao da je format E3 zamišljen kako bi Evropa mogla brzo da djeluje, nije se direktno osvrtao na razlike, ali je istakao cilj jačanja zajedničkog pristupa, uključujući snažno partnerstvo sa Sjedinjenim Američkim Državama. „Ovim putem idemo zajedno“, rekao je on, dodajući: „Jednostrani nacionalni potezi u našoj odbrambenoj politici bili bi greška“.

Naveo je da će razgovarati sa Trampom i turskim predsjednikom Redžepom Tajipom Erdoganom, kao i sa drugim partnerima, kako bi ih informisao o razgovorima vođenim juče. Lideri su uputili srdačne riječi zahvalnosti Starmeru, koji je nastojao da ojača veze sa Evropom nakon britanskog referenduma o izlasku iz Evropske unije prije deset godina. „Ponovo smo na mnogo načina postali jedno“, rekao je poljski premijer Donald Tusk. „Zahvaljujući vašem radu, bilo je moguće makar na trenutak zaboraviti na Brexit. To ću dugo pamtiti“.