Evo koje odluke je Vlada donijela na sjednici

Vlada je, na današnjoj 131. sjednici, kojom je predsjedavao premijer Milojko Spajić, utvrdila Predlog zakona o turizmu i ugostiteljstvu sa Izvještajem sa javne rasprave. Predlogom se, između ostalog, uvode nova načela koja predstavljaju polaznu osnovu za dalju razradu i unapređenje kvaliteta usluga iz oblasti turizma i ugostiteljstva, i to:

• očuvanje kvaliteta života lokalne zajednice i nematerijalne baštine;
• regionalna diverzifikacija;
• otpornost i sigurnost turističkih destinacija;
• podsticanje upotrebe digitalnih tehnologija i inovacija u razvoju, promociji i unapređenju turističke ponude.

Definisan je pojam turističke regije kao prostorno definisana cjelina sa prepoznatljivom turističkom ponudom, koja obuhvata prirodne, kulturne, istorijske i druge resurse, infrastrukturu i usluge, u kojoj se planira, razvija, upravlja i promoviše turizam sa ciljem zadovoljenja potreba turista i unapređenja kvaliteta života lokalnog stanovništva. U odnosu na važeći Zakon, pojam „ekspoziture“ turističke agencije zamijenjen je pojmom podružnice u cilju usaglašavanja sa Zakonom o privrednim društvima. Predlogom zakona propisani su uslovi koji se odnose na visinu sredstava obezbjeđenja, zatim jemstvo za slučaj štete, jemstvo za slučaj insolventnosti, njegov obim i efikasnost.

Jedna od značajnijih novina u Predlogu zakona je jasna diverzifikacija turističkih agencija, shodno vrsti usluga koju pružaju, i to: iz oblasti odlaznog i dolaznog turizma (organizator putovanja za odlazni i dolazni turizam), koja mora da ima A licencu; iz oblasti dolaznog turizma (organizator putovanja za dolazni turizam), koja mora da ima B licencu; iz oblasti odlaznog turizma (organizator putovanja za odlazni turizam), koja mora da ima C licencu; posrednika (sub-agent), odnosno prodaje paket aranžmana, koja mora da ima D licencu. Prepoznata je i turistička agencija za upravljanje destinacijom (DMC). Oznaku za DMC turističku agenciju može da koristi samo turistička agencija kojoj je Ministarstvo odoborilo i dodijelo tu oznaku, što do sada nije bila praksa.

Posebna pažnja posvećena je razvoju seoskog turizma. Predloženim tekstom zakona dati su liberalniji uslovi u pogledu pružaoca usluga u domaćinstvu i seoskom domaćinstvu, tako da sada ove usluge mogu pružati članovi uže porodice (vlasnika nepokretnosti, odnosno nosilaca poljoprivrednih gazdinstava) i treća lica, pod uslovima propisanim ovim zakonom.

U smislu direktiva Evropske Unije, Predlogom zakona obezbjeđuje se zaštita korisnika usluga kroz detaljno razrađena prava putnika o informisanju iz ugovora o putovanju u paket aranžmanu i povezanom putnom aranžmanu, zatim kroz obaveze turističke agencije u smislu pružanja i drugih osnovnih informacija prije početka putovanja, kao i kroz zaključivanje ugovora o turističkom paket-aranžmanu. U diskusiji je naglašeno da se prilikom izrade teksta novog zakona vodilo računa da se prioritetno uklone biznis barijere i suvišna administriranja, kao i da se nadležnost organa državne i lokalne vlasti u preduzimanju upravnih aktivnosti i spovođenju postupaka dovede u vezu sa načelima cjelishodnosti, efikasnosti i ekonomičnosti.

Donijeta je Odluka o broju studenata za upis u prvu godinu osnovnih studija Univerziteta Crne Gore za studijsku 2026/2027. godinu, koji se finansiraju iz Budžeta Crne Gore. Odlukom je predviđen upis u prvu godinu osnovnih studija ukupno 3.159 studenata. Prilikom predlaganja broja studenata, Senat Univerziteta Crne Gore i organizacione jedinice su se rukovodili standardima kvaliteta nastave, brojem nastavnog osoblja, materijalnom osnovom za realizaciju pojedinačnog studijskog programa, prostornim kapacitetima, kao i adekvatnim odnosom broja studenata i nastavnog osoblja.

Predloženi broj studenata za upis u prvu godinu studija analiziran je i sa aspekta zapošljivosti i potražnje na tržištu rada u Crnoj Gori. Na Filozofskom fakultetu ove godine je licenciran osnovni akademski studijski program Specijalna edukacija i rehabilitacija na kojem je, u skladu sa brojem utvrđenim licencom, predviđen upis najviše 30 studenata. Takođe, na Tehnološkom fakultetu licencirana su tri nova osnovna akademska studijska programa, kreirana u skladu sa savremenim naučnim trendovima, razvojnim prioritetima društva i potrebama tržišta rada, i to: Životna sredina i održivi razvoj, Tehnološko inženjerstvo i Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo. Novi programi predstavljaju dio kontinuiranog unapređenja i inoviranja obrazovne ponude Univerziteta, sa posebnim fokusom na usklađivanje studijskih programa sa potrebama tržišta rada i unapređenje zapošljivosti studenata.

Vlada je donijela Odluku o sadržaju Izvještaja o radu slobodne zone. Odlukom se utvrđuje sadržaj izvještaja koji operator slobodne zone dostavlja Vladi Crne Gore, preko Ministarstva ekonomskog razvoja. Njeno donošenje proizilazi iz potrebe za dosljednom primjenom novog Zakona o slobodnim zonama, kojim je unaprijeđen pravni okvir za osnivanje, upravljanje, nadzor i prestanak rada slobodnih zona u Crnoj Gori. Donošenjem nove Odluke obezbjeđuje se usklađivanje podzakonskog akta sa važećim zakonom, jasna i jedinstvena struktura Izvještaja o radu slobodne zone, unapređenje transparentnosti poslovanja slobodnih zona i efikasnije praćenje i nadzor nad njihovim radom. Odluka je usklađena sa opštim principima i standardima Evropske unije u oblasti carinskog poslovanja, upravljanja slobodnim zonama, transparentnosti poslovanja, digitalnog nadzora nad robnim tokovima i upravljanja rizicima, čime doprinosi ispunjavanju obaveza Crne Gore u procesu pristupanja Evropskoj uniji, naročito u okviru pregovaračkog poglavlja 29 – Carinska unija.

Usvojen je Pregled napretka u realizaciji Izjave o posvećenosti Crne Gore za sprovođenje Ciljeva održivog razvoja. Dokument je izrađen kako bi se procijenio napredak Crne Gore u sprovođenju Ciljeva održivog razvoja nakon usvajanja Izjave o posvećenosti 2023. godine, identifikovali ostvareni rezultati i izazovi, te definisale oblasti u kojima su potrebne dodatne mjere i ulaganja. Pregled obuhvata stanje u periodu od 01. 01. 2023. godine do 31. 12. 2025. godine u oblastima koje su prepoznate kao prioritetne: socijalna zaštita, zdravlje, obrazovanje, rodna ravnopravnost, ljudska prava, zapošljavanje, zelena tranzicija i institucionalni i finansijski okvir za održivi razvoj.

U dokumentu se, između ostalog, ističe da je u izvještajnom periodu ostvaren značajan napredak u realizaciji ciljeva u oblasti smanjenja siromaštva, prava djeteta, zdravlja i tržišta rada. Posebno se izdvaja snažno smanjenje stope izrazite materijalne i socijalne deprivacije (sa 24,0% na 11,0% ukupno, odnosno sa 27,9% na 14,3% među djecom u periodu 2021–2024). Socijalni transferi imaju ključnu ulogu u ublažavanju siromaštva, uz vidljiv efekat na smanjenje stope rizika. Unaprijeđen je normativni i strateški okvir, uz značajna planirana ulaganja u sistem socijalne i dječje zaštite. U zdravstvu su ojačani preventivni programi, povećan obuhvat HPV vakcinacijom i unaprijeđeni skrining programi, dok je na tržištu rada zabilježen rast zaposlenosti (56,4% u 2024.) i smanjenje NEET stope (osoba koje nijesu u procesu obrazovanja, nijesu zaposlene, niti su u procesu edukacije ili obuke) mladih na 14,2%.

Takođe, napredak je ostvaren i u procesu deinstitucionalizacije, uz povećanje udjela djece u hraniteljskim porodicama. Istovremeno, ključni izazovi odnose se na sporije smanjenje stope rizika od siromaštva od planiranog, izražene regionalne razlike i visoku zavisnost od socijalnih transfera. U zdravstvu su prisutni problemi nedovoljnog obuhvata imunizacijom (posebno MMR1), ograničenog obuhvata skrining programa, kao i nedostatka pouzdanih podataka. Dodatno, evidentni su nizak odziv građana i ograničeni resursi za promotivne aktivnosti. Na tržištu rada i dalje je izražen rodni jaz, uz potrebu za većom inkluzijom ranjivih grupa, dok je napredak u ekonomskom osnaživanju žena ograničen.

Vlada je donijela Nacionalnu strategiju biodiverziteta 2026–2031. godine sa Akcionim planom za period 2026–2028. godine. Riječ je o ključnom strateškom okviru za očuvanje jednog od najvrednijih resursa Crne Gore – njenog biodiverziteta. Polazeći od činjenice da su prirodni ekosistemi temelj zdravlja, kvaliteta života, ekonomske stabilnosti i održivog razvoja, Strategija usmjerava aktivnosti države ka zaustavljanju gubitka biodiverziteta, obnovi degradiranih ekosistema i održivom korišćenju prirodnih resursa. Dokument je u potpunosti usklađen sa savremenim međunarodnim standardima, Kunming–Montreal Globalnim okvirom za biodiverzitet i politikama Evropske unije, čime doprinosi ispunjavanju međunarodnih obaveza Crne Gore i njenom procesu pristupanja Evropskoj uniji.

Poseban fokus stavljen je na unapređenje sistema zaštite prirode, proširenje i efikasnije upravljanje zaštićenim područjima, restauraciju degradiranih staništa, jačanje sistema monitoringa i donošenje odluka zasnovanih na naučnim podacima. Strategija prvi put uspostavlja integrisani pristup upravljanju biodiverzitetom koji povezuje zaštitu prirode sa razvojnim politikama, prostornim planiranjem i sektorima koji imaju najveći uticaj na prirodne resurse.