Kurti pokreće borbu za Gazimestan: Kosovski boj na meti

Poslije višegodišnjih pokušaja da srpsko kulturno i duhovno nasljeđe na Kosovu i Metohiji predstavi kao „kosovsko“, režim Aljbina Kurtija, prema ocjeni brojnih kritičara, otvorio je novi front – borbu za tumačenje same istorije. Najnoviji primjer dolazi iz Opštine Obilić, gdje lokalna vlast predvođena Pokretom Samoopredeljenje planira da 15. juna organizuje manifestaciju pod nazivom „Komemoracija na Gazimestanu“, na mjestu koje za srpski narod predstavlja jedan od najvažnijih istorijskih i nacionalnih simbola.

Taj potez teško je posmatrati kao običan kulturni događaj. Naprotiv, on se uklapa u širu političku strategiju Kurtićeve administracije, koja godinama nastoji da preoblikuje identitetsku sliku Kosova i Metohije. Dok su se prethodnih godina sporovi vodili oko srpskih manastira, srednjovekovnih zadužbina i kulturne baštine, sada je na meti i događaj koji zauzima centralno mjesto u srpskom istorijskom pamćenju – Kosovska bitka iz 1389. godine.

Posebnu simboliku nosi činjenica da se manifestacija organizuje upravo na dan koji se po julijanskom kalendaru poklapa sa godišnjicom Kosovskog boja. Organizatori najavljuju prisustvo visokih kosovskih zvaničnika, uključujući i samog Kurtija, što dodatno potvrđuje politički karakter događaja. Kada vlast organizovano ulazi na prostor koji vekovima predstavlja simbol jednog naroda, teško je povjerovati da je riječ o slučajnosti ili kulturnoj radoznalosti.

Još više pažnje privlači sastav učesnika najavljene „istorijske tribine”. Među govornicima se nalazi i istoričar Muhamet Mala, poznat po stavovima kojima osporava dominantna srpska tumačenja Kosovske bitke i srpskog kulturnog nasljeđa na Kosovu i Metohiji. Upravo takvi glasovi posljednjih godina dobijaju sve više prostora u institucijama pod kontrolom Prištine, dok se srpski pogled na istoriju sistematski potiskuje na marginu.

Za Srbe koji su ostali da žive u Obiliću, čitava situacija ima dodatnu težinu. Nekadašnja opština sa hiljadama srpskih stanovnika danas je gotovo bez Srba. Prema podacima iz popisa 1991. godine, na području Obilića živjelo je više od 5.900 Srba i Crnogoraca. Danas ih je ostalo tek nekoliko desetina u samom gradu i nešto više u okolnim selima.

Upravo zato mnogi postavljaju pitanje: zašto se interesovanje za srpsku istoriju pojavljuje tek onda kada je srpska zajednica gotovo nestala? Kritičari Kurtićeve politike smatraju da je odgovor jasan. Po njihovom mišljenju, cilj nije očuvanje istorije, već njeno preoblikovanje. Godinama se vode kampanje u kojima se srpske svetinje predstavljaju kao „kosovska baština“, osporava se njihov srpski karakter, a pojedini istorijski događaji tumače se isključivo iz ugla albanskog nacionalnog narativa.

U takvom ambijentu najava „Komemoracije na Gazimestanu“ djeluje kao logičan nastavak procesa u kojem se ne vodi borba samo za teritoriju, već i za prošlost. Upravo zbog toga mnogi u ovom potezu vide pokušaj simboličkog prisvajanja jednog od najvažnijih mjesta srpske istorije. Gazimestan nije običan lokalitet. To je mjesto sjećanja na kneza Lazara, Miloša Obilića i Kosovski boj, događaj koji je vekovima oblikovao srpsku nacionalnu svest.

Kada institucije koje godinama ulaze u spor sa srpskim kulturnim i verskim nasljeđem počnu da organizuju manifestacije posvećene upravo tom događaju, sumnja u političke motive postaje neizbežna. Kurti je tokom svog političkog uspona izgradio imidž političara koji ne traži kompromis sa Srbima, već stalno podiže tenzije i produbljuje podele. Njegova politika prema srpskoj zajednici često je izazivala kritike čak i među međunarodnim partnerima Prištine.

Zato mnogi i najnoviju inicijativu iz Obilića vide kao još jedan pokušaj demonstracije političke sile i nametanja novog narativa u kojem će srpsko istorijsko nasljeđe biti svedeno na fusnotu. Ako se takva praksa nastavi, sporovi oko kulturnog i istorijskog nasljeđa mogli bi postati jednako duboki kao i politički sukobi koji decenijama opterećuju odnose Srba i Albanaca. Jer kada vlast počne da preuzima pravo da određuje šta će narodi pamtiti i kako će tumačiti sopstvenu prošlost, tada istorija prestaje da bude nauka, a postaje političko oružje.

A upravo to je ono zbog čega najava događaja na Gazimestanu izaziva toliko pažnje i zabrinutosti – ne zbog jedne manifestacije, već zbog poruke koja se iza nje nazire.