CGO: Dnevnik 2 kao servis institucija, a ne korektiv vlasti

Centar za građansko obrazovanje (CGO) saopštio je da javni servis RTCG ne ispunjava ulogu korektiva vlasti i izvora sveobuhvatnog i kritičkog informisanja javnosti, što, kako je navedeno, potvrđuju i nalazi monitoringa centralne informativne emisije „Dnevnik 2“, sprovedenog tokom prošle godine u nekoliko talasa.

Kako su naveli iz CGO-a u saopštenju koje potpisuje Željka Zvicer, monitoring pokazuje da se izvještavanje u velikoj mjeri zasniva na prenošenju izjava i saopštenja institucija, dok su analitički i istraživački sadržaji znatno rjeđe zastupljeni. U periodu od avgusta do novembra emitovana su ukupno 122 dnevnika, u prosječnom trajanju od oko 29 minuta, pri čemu dominiraju vijesti i izjave zvaničnika, dok autorski i tematski prilozi čine manji dio sadržaja.

Precizira se da je tokom avgusta i septembra zabilježeno 514 vijesti, izjava i saopštenja, 135 autorskih izvještaja, 26 intervjua, 336 tematskih priloga i devet reportaža, dok je u oktobru i novembru emitovano 566 vijesti i izjava, 100 autorskih izvještaja, 21 intervju, 302 tematska priloga i 24 reportaže. Takav pristup, kako su kazali, često rezultira informisanjem koje ostaje na nivou prenošenja činjenica bez konteksta i dodatne novinarske obrade.

Iz CGO-a su ukazali i na dominantno oslanjanje na institucionalne izvore, navodeći da su izvršna vlast, policija i lokalne samouprave najčešći sagovornici u Dnevniku, dok nevladine organizacije i nezavisni stručnjaci dobijaju manje prostora. Monitoring je, kako se dodaje, zabilježio i veliki broj tzv. pseudodogađaja, odnosno priloga o službenim posjetama i konferencijama u kojima nosioci vlasti promovišu sopstveni rad bez novinarskog propitivanja.

Ukazano je i na uredničke odluke o pozicioniranju vijesti, koje, prema ocjeni CGO-a, mogu uticati na oblikovanje javne agende. Kao primjer navodi se prilog o obilježavanju tri godine od prvog masovnog ubistva na Cetinju, koji je emitovan u drugoj polovini Dnevnika, uprkos protestima porodica žrtava i njihovim zahtjevima prema institucijama.

Analiza je identifikovala i primjere problematičnog izvještavanja u osjetljivim temama. CGO navodi da je u slučaju femicida u avgustu RTCG objavio puno ime i prezime žrtve i dodatne detalje koji su mogli ugroziti privatnost porodice, što je, kako ističu, suprotno međunarodnim preporukama. Posebno su analizirane teme koje su izazvale političke i društvene polemike, uključujući slučaj spomenika Pavlu Đurišiću, gdje su, prema navodima CGO-a, izostala ključna pitanja o odgovornosti institucija, dok reakcije nevladinog sektora nijesu dobile prostor u Dnevniku.

Sličan obrazac, kako se dodaje, primijećen je i u izvještavanju o odluci predsjednika države Jakova Milatovića da posthumno odlikuje mitropolita Amfilohija, gdje su, prema ocjeni CGO-a, izostali kritički osvrti i širi kontekst. Iz CGO-a su ukazali i na nedovoljno analitičko izvještavanje o događajima koji su izazvali društvene tenzije, poput napada u podgoričkom naselju Zabjelo i naknadnih protesta, navodeći da je izostala analiza ksenofobnih narativa i govora mržnje.

Takođe, kako je saopšteno, pojedine teme od javnog interesa nijesu dobile prostor u centralnom informativnom programu, uključujući događaj na Krnovu, uz prateća upozorenja civilnog sektora na istorijski revizionizam. Ipak, CGO je registrovao i pozitivne primjere, posebno u izvještavanju tokom ljetnjih požara, kada su novinari RTCG-a uključivali različite sagovornike i izvještavali sa terena.

Zaključno, iz CGO-a ocjenjuju da RTCG ima kapacitete za kvalitetnije informativno i analitičko novinarstvo, ali da je za to potrebno nezavisno uredništvo, više kritičkog pristupa, raznovrsniji izvori i dosljedna primjena profesionalnih standarda. Monitoring je sproveden kroz dva talasa – tokom avgusta i septembra, te oktobra i novembra, u okviru projekta „Mediji za demokratiju: jačanje nezavisnosti RTCG-a za budućnost Crne Gore“, uz podršku Ministarstva vanjskih poslova Kraljevine Holandije.