Etiketiranje Mrvaljevića kao ekstremiste: sudija Jokanović o slobodi izražavanja

U Podgorici je sudija Osnovnog suda Miloš Jokanović odbio tužbeni zahtjev Nebojše Mrvaljevića, građanskog aktiviste i izvršnog direktora NVO Forum Luča, protiv Jelene Jovanović i Dušice Tomović, autorica i suradnica izložbe Mapiranje krajnje desničarskih i ekstremističkih grupa na Balaknu, objavljene u novembru 2022. godine. Nakon žestoke reakcije stručne javnosti i intelektualaca iz regiona i Crne Gore, mapa je povučena u decembru iste godine, a poslije ekspertiza ponovo objavljena naredne godine uz praznu sekciju za Crnu Goru.

Po odluci, Jokanović nije smatrao da Mrvaljević narušava čast, ugled ili dostojanstvo, te je naložio Jovanović i Tomović da nadoknade troškove postupka u iznosu od 2.382 eura. U obrazloženju presude navedeno je da su Jovanović i Tomović u izvještajima rađenim za BIRN označile Mrvaljevića i još osam građanskih aktivista kao krajnje desničare i vjerske ekstremiste, ali da pred publikom nisu prekoračile granice dozvoljene kritike, te da se radi o temi od javnog interesa.

Prema odluci suda, istina naslova projekta je grubog karaktera, ali to ne opravdava traženu nematerijalnu štetu. Sud je naglasio da je cilj bio informisati javnost o načinu djelovanja tužioca, a ne uvrijediti ili omalovažiti njega kao pojedinca. Sud je dodao da bi eventualno usvajanje tužbenog zahtjeva značilo miješanje u pravo na slobodu izražavanja.

Sudija se pozvao na praksu Evropskog suda za ljudska prava i ocijenio da Mrvaljević, kao javna ličnost, mora posjedovati znatno veći prag tolerancije nego osobe koje nemaju veze sa javnim istupima. Također je istaknuto da su izvještaji rađeni za BIRN usmjereni na profesionalno angažovanje Mrvaljevića, a ne na lični animozititet.

U relacioniranju presude stoji da su Jovanović i Tomović otvorile diskusiju o temama od šire javne važnosti i da su u svojim tekstovima iznijele vrijednosne sudove o Mrvaljeviću koji nisu podložni dokazivanju, ali da sloboda izražavanja nije prelazila granicu potrebnu za miješanje suda, odnosno da nisu narušile ravnotežu između slobode izražavanja i prava tužioca na čast i ugled.

Napomenuto je i da je Mrvaljević mogao medijski reagovati i demantovati navode iz spornog izvještaja. Ovo je druga prvostepena presuda u Podgorici po ovom pitanju. Novinarki i aktivistkinji Tanji Pavićević, za razliku od Mrvaljevića, usvojena je tužba protiv Jovanović i Tomović. Pored njih, Jovanović i Tomović su optužene i za druga lica, uključujući Tatjanu Knežević Perišić, Tijanu Lopičić, Maju Miličković, Aleksandra Sašu Zekovića, Predraga Peđu Vušurovića, Draška Didija Martinovića i Kaćušu Krsmanović.

Zaključno, mapu je povukla institucija, ali izvinjenje BIRN-a, Jovanović i bivše urednice Tomović nije uslijedilo, a one i dalje tvrde da su osobe koje su bili targetirane ekstremisti i ekstremistkinje.