Podgoricom starom: Otvoreni grad umjetnika i boema

Gradovi se rađaju, rastu i umiru, kao i ljudi. Međutim, kako reče Čedo Vuković, ima gradova koji ne mru. Oni nalaze u sebi snage da nadžive ratove i zemljotrese, požare i razorne udare vremena, kadri da se obnavljaju. Ovaj grad, na Ribnici i Morači, kroz koji se prožima prostor i vrijeme, izrastao je i na platnu genijalnog Petra Lubarde.

Davnih sedamdesetih, direktor titogradskog Komunalnog, govorio je da mu u čistoći grada više jada zadaju stanovnici novogradnji nego Starovarošani, gdje su uslovi za održavanje čistoće neuporedivo gori. U Staroj Varoši živi svijet urbanog mentaliteta. Arhitektica Svetlana Kana Radević upozoravala je da se mnogo ljudi prvi put sreće s gradom i teško se uklapa. "Gradska struktura mora da pulsira. Ona nas čini raspoloženim ili neraspoloženim. Ne treba projektovati gradove u koje radost ne može da se useli!" - govorila je Kana.

Podgorica se razvijala kroz istoriju, o čemu su pisali Evlija Čelebija, Simo Matavulj i drugi. Ilija Zlatičanin navodi da je grad podigao Hadži-Paša, koji je, prema narodnom predanju, puštao kokota da odredi mjesto gdje će grad biti podignut. U knjizi “Saga o Podgorici”, Svetozar Piletić podsjeća na ovo predanje.

Gimnazija u Podgorici otpočela je rad 29. septembra 1907. godine. Prvi maturanti bili su Rade Ćetković, Dušan Vlahović i drugi. Ovaj grad je bio dom mnogim talentima, među kojima je bio i poznati profesor Čedomir Pejović. Njegov prijatelj, novinar i pjesnik Ratko Vujošević, govorio je o otvorenosti i srdačnosti grada prema ljudima.

U Staroj Varoši su se okupljali boemi, a pjesnici poput Ratka Vujoševića ostavili su trag u kulturi. Cvetko Lainović, slikar i pisac, bio je jedan od značajnih likova. Njegovo slikarstvo i filozofija umjetnosti ostavili su dubok utisak. U njegovoj knjizi “Boje noći” nalaze se posvete prijateljima, a njegova posvećenost umjetnosti bila je očigledna kroz cijelu njegovu karijeru.

Starovaroške ulice su bile dom mnogim vrhunskim fudbalerima, dok je “Budućnost” bila simbol uspjeha u jugoslovenskom fudbalu. Fudbaleri poput Tonka Miročevića i Miše Folića postali su legende. Njihova dostignuća dokazuju da je Podgorica oduvijek bila izvor talentovanih sportista.

U kulturi Podgorice značajnu ulogu su igrali i muzičari poput Ksenije Cicvarić, koja je svojim pjesmama obogatila život grada. Njen nastup u beogradskoj “Skadarliji” ostao je u sjećanju mnogih.

Prolazeći kroz starovaroške ulice, sjećanja na umjetnike, fudbalere i kulturu koja je oblikovala Podgoricu ostaju snažna. Ispod površine grada pulsira bogata historija, koja se ne smije zaboraviti.