Čarli Čaplin i zabrana ulaska u SAD

Na današnji dan, 16. aprila, obilježavamo rođenje Čarlsa Spensera Čaplina, poznatog kao Čarli Čaplin, engleskog filmskog glumca, scenariste i reditelja, koji je postao jedan od pionira filmske umetnosti. Godine posle Drugog svetskog rata u Sjedinjenim Američkim Državama obeležene su epohom makartizma, periodom progonjenja građana za njihove političke stavove, a Čaplin je bio jedan od najistaknutijih slučajeva.

Čaplin je u SAD došao 1910. godine, gde je započeo svoju karijeru u filmskim burleskama, ali je ubrzo stekao svetsku slavu kao klovnovski lik. Njegov izvanredni humnizam i sposobnost da prikaže univerzalne ljudske vrednosti kroz filmove posebno su došli do izražaja, ali to nije bilo dovoljno da ga zaštiti od progonjenja koje je usledilo usled sumnji u njegove političke stavove.

Američke vlasti su 19. septembra 1952. godine zabranile Čaplinu povratak u Sjedinjene Države, dok se nalazio na putu za London. Ova odluka je donijeta usled njegovih navodnih prokomunističkih stavova, a njegovi filmovi su tumačeni kao kritika američkog društva. Čaplin je bio optužen da je „sljedbenik crvenih“ i da svojim delima podstiče simpatije prema komunizmu. Njegova slava nije ga spasila od stavljanja na 'crnu listu' u zemlji u kojoj je proveo pola veka.

U vreme kada je na scenu stupio senator Džozef Mekarti, koji je predvodio 'lov na veštice', mnogi umetnici i intelektualci su postali meta sumnji i progonjenja. U tom periodu, strah od 'međunarodnog komunizma' doveo je do stvaranja crnih lista, na kojima su se nalazili i mnogi poznati umetnici, uključujući Čaplina, koji je bio optužen da je sklon socijalizmu. Iako nikada nije bio simpatizer Sovjetskog Saveza, Čaplin je bio kritikovan zbog svojih stavova i prijateljstava s predstavnicima sovjetske kulture.

Prema rečima Arsenija Zamostjanova, zamjenika glavnog urednika lista 'Istoričar', makartizam je predstavljao najteži trenutak u bilateralnim odnosima između SAD i Sovjetskog Saveza i doveo do stvaranja atmosfere straha i represije. Čaplin je, kao jedan od najomiljenijih umetnika tog vremena, postao simbol te represije i straha od 'komunizma'.

Uprkos zabrani ulaska, Čaplin je nastavio da stvara i doprinosi filmskoj umetnosti, a njegovo delo ostaje relevantno i danas, kao podsećanje na teške godine koje je američko društvo prolazilo tokom Hladnog rata.