Preminuo Alexander Kluge, pionir Novog njemačkog filma

Prošle sedmice, u 94. godini, umro je Alexander Kluge, autor koji je značajno uticao na formiranje poetike Novog njemačkog filma tokom šezdesetih i sedamdesetih godina, transformišući jednu od najvažnijih svjetskih kinematografija. Kao učenik Theodora Adorna, Kluge je označio trenutak kada filmski režiser postaje javni intelektualac, koji u svoj rad uključuje jezik društvene opservacije i kritike.

Nakon vrlo dobrog filma Die Macht der Gefühle (Moć osjećaja, 1983), Kluge se sporadičnije bavio režijom, ali je nastavio svoj intelektualni angažman kroz predavanja, teorijske tekstove i kratke priče. Njemačka poslijeratna kinematografija se suočavala s problemima unutrašnjih protivrječnosti, gdje su umjetnička pitanja bila isprepletena s političkim i istorijskim kontekstom. Grupa mlađih stvaralaca, predvođena Klugeom, objavila je Oberhausen manifest 1962. godine, zahtijevajući slobodu od konvencija i komercijalnih pritisaka.

Kluge je naglašavao potrebu za modernizacijom njemačkog filma, inkorporirajući iskustva novovalnog prevrata i koristeći dokumentarističku poetiku za redefinisanje mimetičke perspektive. Njegov prvi film Abschied von gestern (Oproštaj od juče, 1965) označava prekretnicu u njegovom radu, fokusirajući se na 'dogodovštine' Anite G., Njemice jevrejskog porijekla koja bježi iz DDR-a u Zapadnu Njemačku.

Film se bavi temama iluzije i razočaranja u slobodnom Zapadu, a Kluge akcentuje formalnu stranu filma, kombinujući dokumentarne elemente i voice-over pripovijedanje. Njegova metoda kolažiranja i eksperimentalne montaže dovodi do dekonstrukcije standardnog pripovijedanja. U filmu Die Artisten in der Zirkuskuppel: ratlos (Artisti u cirkuskoj kupoli: dezorijentisani, 1968), Kluge se bavi distopijskim emocijama i političkim utopijama, naglašavajući umjetnički pristup kao sredstvo kritike društvenih institucija.

Jedan od njegovih najznačajnijih filmova je Der starke Ferdinand (Jaki Ferdinand, 1976), koji se bavi tematikom urbanog terorizma i opsesije bezbjednošću, prikazujući kako se normalna logika pretvara u opasnost po sistem. Kluge koristi humor i satiru kako bi osvetlio društvene procese i izazove koji se suočavaju sa savremenim društvom.