Bluz: Muzika koja oživljava dušu i kulturu Amerike

Bluz je živ onoliko koliko ga održavamo živim. Osim o teškom životu i ljubavnim jadima običnog malog čovjeka, bluz ponekad pjeva i o sreći i zadovoljstvima. Ova muzika je jedan od kamena temeljaca savremene Amerike – spoj afričke mistike i urbanih gradova surovog juga, na kojem počiva rokenrol.

Savremena muzika, onakva kakvu je danas znamo i živimo, bila bi nezamisliva bez bluza i njegovih „derivata“. Ovaj žanr predstavlja uvod u ono što je danas moderan zvuk i refleksiju teške stvarnosti i svakodnevice čovjeka kojeg „melju“ sistem i dogma tržišta, navodno jedinog garanta „jednakih“ šansi.

Po nekim (ne)zvaničnim podacima, bluz je nastao krajem 19. vijeka, u rijetkim trenucima predaha afroameričkih radnika, kao vid razonode poslije iscrpljujućih radnih dana na plantažama američkog juga. Njegovo konkretno porijeklo do danas ostaje misterija, a mnoge činjenice i dalje zaokupljaju etnomuzikologe i istoričare.

Neformalno, „ocem“ bluza smatra se Vilijam Hendi, koji je 1912. objavio pjesmu „Memphis Blues“. Poslije njega, na nosačima zvuka ovjekovječeni su Čarli Paton, Son Haus, Vili Braun, Haulin Vulf, Tomi Džonson i Robert Džonson, koji su svi dali osnov onom što se kasnije prozvalo delta bluzom. Ipak, kao stvarnu očinsku figuru svi priznaju mitskog Henrija Slouna, čije je umetničko nasljeđe oblikovalo rokenrol.

Luka Vojvodić, gitarista crnogorskog benda Highway, prvi put se sa bluzom susreo nesvjesno, slušajući Džimija Hendriksa. Pravi susret desio se kasnije, na časovima kod profesora Šula Jovovića, koji mu je pustio B. B. Kinga i rekao: „Vidiš, on odsvira dva tona i to je dovoljno“. Vojvodić objašnjava da suština nije u količini, već u priči koju ispričaš kroz sviranje.

Vojvodić smatra da bluz nije samo forma, već način razmišljanja i pristupa muzici, te da kroz sviranje uvijek pokušava da ispriča priču. Ovaj žanr se provlači kroz sve što svira, bez obzira na žanr, jer veliki dio savremene muzike vuče svoje korijene iz bluza.

On ističe da se bluz često doživljava kao jednostavan zbog skale koja ga prati, ali dodaje da uvijek postoji prostor za nadogradnju i lični izraz. Njegov stil oblikovali su uticaji B. B. Kinga, Stivija Reja Vona, Džimija Hendriksa i drugih, a stil svakog gitariste je fuzija svega što je slušao i učio.

Vojvodić napominje da u Crnoj Gori postoji nekoliko bendova čija svirka počiva na bluzu, ali ocjenjuje da je malo onih koji se njime bave isključivo. Bez obzira na promjene u muzici, bluz kao osjećaj ostaje nepromijenjen, samo dobija nove oblike kroz generacije.