Dr Žarko Vujošević o poveljama srpskih vladara Manastiru Svetog Nikole na Vranjini

U srijedu, 25. marta, u Manastiru Svetog Nikole na Vranjini, dr Žarko Vujošević, profesor na Filozofskom fakultetu u Beogradu, održao je predavanje o poveljama srpskih vladara. Ovaj manastir, poznat kao osmovjekovni duhovni i prosvjetni centar, bio je domaćin ovom jedinstvenom događaju.

Dr Vujošević, veliki znalac istorijskih dokumenata posvećenih manastiru Vranjina, prvi put je posjetio ovaj manastir po blagoslovu Mitropolita crnogorsko-primorskog g. Joanikija, u pratnji monaha dr Pavla Kondića. Iguman o. Joakim srdačno je dočekao dr Vujoševića i zamolio ga da održi poučno predavanje o istorijskoj putanji manastira i njegovim poveljama, u kontekstu srpske srednjovjekovne duhovnosti, kulture i prosvjete.

Govoreći o manastirskim poveljama, dr Vujošević je istakao da su to najpouzdanija svjedočanstva o istoriji jednog manastira. Pojasnio je da su povelje pravni dokumenti koji su imali višestruki značaj, s obzirom da su sadržavale citate iz Svetog pisma i liturgijski jezik, kako bi se pokazala opšta motivacija vladara za poklanjanje posjeda ili privilegija crkvenim institucijama.

„Bavim se srpskim srednjovjekovnim vladarskim poveljama sačuvanim između kraja 12. i sredine 15. vijeka, dokle su postojale srpske srednjovjekovne države. U tom periodu sačuvano je oko 500 takvih dokumenata“, rekao je on. Manastir Vranjina, kako je dodao, ima oko 20 povelja koje datiraju od osnivačke povelje koju je izdao Sveti Sava, do kraja 15. vijeka. Veći deo povelja je izgubljen ili sačuvan u prepisima, dok su originali, koji se čuvaju u Narodnom muzeju Crne Gore na Cetinju, tokom Prvog svjetskog rata završili zakopani u zemlji.

„Sada ih ima devet, a svi se čuvaju u Narodnom muzeju na Cetinju“, istakao je dr Vujošević. On je takođe napomenuo da se bavi obradom tih dokumenata, jer prethodni istraživači nisu objavili kompletna izdanja, već su davali samo opise i izvatke. Mnoge od tih povelja prepisao je monah gavrilo 1721. godine, ali je i taj zbir izgubljen.

Dr Vujošević je naglasio da je manastir Vranjina imao važnu ulogu u uspostavljanju veza sa Nemanjićima, što se može vidjeti kroz broj izdatih povelja. „Ovo ukazuje na čvrste veze manastira Vranjina sa Nemanjićima, a takođe sugeriše da je u manastiru postojala tradicija i škola za pripremu povelja“, dodao je on.

Na kraju, on je izrazio zahvalnost na prilici da posjeti manastir, gdje su njegovo predavanje slušali i članovi Crkvene opštine pri parohiji u Kopru, Slovenija, na čelu sa svojim parohom protom Dejanom Mandićem. Iguman o. Joakim je sve prisutne ugostio za manastirskom trpezom, koja je bila simbol bratstva i zajedništva.