Bugarske umjetnice u Bijelom Polju i Forte piano festival u Podgorici

Bugarske umjetnice Veronika Todorova, Hristina Beleve i Eva Quartet nastupile su u Centru za kulturu Bijelog Polja, povodom obilježavanja Dana oslobođenja Republike Bugarske. Koncert je organizovala Ambasada Republike Bugarske u Crnoj Gori.

Na događaju su, pored domaćina, prisustvovali šef Delegacije EU u Crnoj Gori Johan Satler, ministarka kulture i medija u Crnoj Gori Tamara Vujović i ministar regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama Ernada Suljevića, kao i predsjednica Skupštine opštine Bijelo Polje Selma Omerović, potpredsjednik Opštine Nermin Bećirović, te gradonačelnici više bugarskih i crnogorskih gradova.

Ministarka kulture i medija Tamara Vujović kazala je da dugogodišnja saradnja dvije zemlje i njihovih lokalnih zajednica predstavlja važan stub bilateralne saradnje, podstičući direktne veze između građana, institucija i kulturnih aktera. „Vjerujemo da ove lokalne inicijative igraju važnu ulogu u daljem produbljivanju saradnje između Crne Gore i Bugarske i u izgradnji trajnih mostova između naših društava. Danas, na Dan državnosti Bugarske, slavimo ne samo dostignuća vaše zemlje, već i toplinu, velikodušnost i viziju koje čine naše kulturno partnerstvo tako posebnim. Crna Gora njeguje ovo prijateljstvo i radujemo se što ćemo nastaviti da zajedno rastemo, učimo jedni od drugih i dijelimo naše priče, našu umjetnost i naše nasljeđe sa svijetom“, dodala je.

Ambasador Bugarske u Crnoj Gori Stefan Dimitrov istakao je da se proslava ovog veoma važnog datuma za bugarski narod održava u Bijelom Polju, s kojom, kako je kazao, imaju dugogodišnju emotivnu vezu, te još jednom zahvalio ljudima koji su pritekli u pomoć bugarskim đacima iz nabujalog Lima. „Zašto Bijelo Polje? Ukratko i iskreno, jer čvrsto vjerujem da je vrijeme da ovakvi događaji napuste Podgoricu i odu ne uvijek i nužno na jug. Sjeverni dio Crne Gore ima šta da ponudi u svakom pogledu i mi moramo pružiti našu podršku. Naš nacionalni praznik je 3. mart, koji će proslaviti cijela Bugarska i svuda van Bugarske gdje ima Bugara. Želio sam da na jednom mjestu okupim gradonačelnike i predsjednike opštinskih vijeća iz osam opština pobratimljenih između dvije zemlje i mislim da sam skoro uspio. Dobro došli predstavnici opština Podgorica i Sofija, Veliko Trnovo i Cetinje, Svištov i Bijelo Polje, Loveč i Kolašin, Tarnik i Rožaje, Bansko i Mojkovac, Trojan i Danilovgrad, kao i svi ostali koji su se pridružili. Dobro došli i predstavnici svih opština iz Crne Gore koji su odali počast događaju“, kazao je Dimitrov.

On je podsjetio na istorijski datum stvaranja Kneževine Bugarske – 3. mart 1878. godine, kada je potpisan Sanstefanski sporazum između Rusije i Osmanskog carstva. Na dugogodišnje prijateljske odnose dvije zemlje ukazao je i predsjednik Opštine Bijelo Polje Petar Smolović, koji je pozdravio prisutne u ime domaćina. „Posebno pamtimo i teške trenutke koji su nas zbližili – tragediju koja je pogodila naš grad, kada je podrška prijatelja iz Bugarske pokazala snagu istinske solidarnosti. Uvjeren sam da će prijateljstvo između naših država nastaviti da jača, posebno na evropskom putu Crne Gore, kada ćemo uskoro sjedjeti za istim stolom kao članice Evropske unije“, istakao je Smolović.

Bonus video: Vijesti Bugarska Bijelo Polje Veronika Todorova Eva Quartet Ernad Suljević Johan Satler Tamara Vujović Selma Omerović

U nastavku saopštenja navodi se da je proslava Dana državnosti Bugarske održana i uz prisustvo gostiju iz različitih opština Crne Gore i Bugarske, čime su dodatno naglašene veze dvije zemlje.

------------------------------------------

Forte piano festival u Podgorici

12. izdanje festivala savremene klavirske muzike Forte piano završeno je u Podgorici 7. marta 2026. kada su održani koncerti i programski segmenti. Festival, koji tradicionalno promoviše savremene pijanističke prakse i intermedijalne veze muzike sa drugim disciplinama, ove godine održao je dva festivalska dana 25. i 26. februara 2026. u KIC-u “Budo Tomović” i UŠMB “Vasa Pavić”. Tema događaja bila je „Klavir u jedinstvu umjetnosti“, koja je istraživala intermedijalne veze pijanizma sa filmom, vizuelnim umjetnostima i književnošću.

Učesnice su bile mlađe i srednje generacije: pijanistkinje Nataša Penezić, Marina Popadić i Marija Mitrović. Njihova posvećenost promociji i istraživanju nove muzike potvrđuje da klavir danas nije samo čuvar tradicije, već dinamični agens savremenih umjetničkih tokova. Poseban kvalitet festivala ogledo se u edukativnom segmentu „Scena mladih“, koji su inicirale umjetnička koordinatorka festivala Mira Popović i urednica muzičkog programa Maja Popović, s namjerom da učenici muzičkih škola u što ranijem uzrastu upoznaju savremene kompozicione i izvođačke tehnike. U prvom djelu programa pod nazivom „Programski komadi za mlade pijaniste“ okupili su se učenici muzičkih škola iz Podgorice, Cetinja, Bara i Budve, koji su izvodili dela Bele Bartoka, Bernarda Kola, Petra Bazale, Miloša Raičkovića, Senada Gačevića i Fazila Saja, uz stručno vođenje svojih profesora koji su ih uvodili u „avanture“ nove muzike i savladavanje savremenih izražajnih sredstava.

Drugi dio matinea donio je inovativan koncept „Klavir u jedinstvu sa pokretnim slikama“, gde su učenici UŠMB “Vasa Pavić” nastupali kao kompozitori i izvođači primenjene muzike na inserte animiranih, eksperimentalnih i dokumentarnih filmova crnogorske produkcije, režisera poput Dušana Vukotića, Branislava Bastaća ili Branka Vukotića. Poneseni filmskim slikama, mladi stvaraoci su vizuelne senzacije pretvarali u zvučne vizije, oprobavajući se u sintezi slike i zvuka pod mentorstvom Marije Mitrović i Milivoja Pićurića.

Drugi festivalski dan započeo je koncertnim predavanjem posvećenim klavirskom albumu Sport i razonoda Erika Satija, muzičkog ekscentrika i jedne od ključnih figura francuskog neoklasicizma, u kome su učestvovali učenici Srednje muzičke škole “Vasa Pavić”. Pijanistkinja Nataša Penezić je kroz stručno vođenje osvetlila specifičnosti Satijevog umetničkog izraza, kao i kontekst nastanka ovog jedinstvenog ostvarenja koje je anticipiralo raznovrsne pojave u muzici 20. veka. Delo Sport i razonoda izdvojilo se svojom multimedijalnom strukturom; 21 klavirska minijatura upotpunjena je ilustracijama Šarla Martena i stihovima poezije, stvarajući jedinstvenu sintezu zvuka, slike i riječi. Inovativnost i nekonvencionalnost ovih minijatura koje nose elemente društvene satire, reflektujući promene u francuskom društvu pred Prvi svetski rat, kroz portretisanje popularnih zabava i svakodnevnih aktivnosti, predstavljala je izazov i inspiraciju za mlade izvođače, podstičući ih na inovativna tumačenja i afirmaciju vlastite kreativnosti.

Sa koncertnog predavanja posvećenog Eriku Satiju, porudžbina festivala, muzičko-scenski performans pijanistkinje i kompozitorke Marije Mitrović pod nazivom Ne ja/Not I, premijerno je izveden prve festivalske večeri. Ovaj performans, inspirisan čuvenim monologom Semjuela Beketa, uspostavlja specifičnu estetičku ravan kroz saradnju “na distanci” između Mitrovićeve i scenskog-plesnog izraza glumice Jovane Brnović. Njihova saradnja otvorila je intertekstualni prostor istraživanja identiteta i granica subjektivnosti. Postdramska orijentacija izražava se kroz muzičku fragmentarnost, repetitivnost i minimalistički pristup, dok je scenski pokret sveden na elementarne radnje, lišen eksplicitne naracije i psihološke motivacije. Kroz strategije depersonalizacije i fragmentacije, izvođačice na sceni ne nude lik ili narativ sa kojim se publika može identifikovati, već generišu čisto senzorno iskustvo, kome doprinose glas iz zvučnika, svetlo, scenografija i video efekti.

Umetnička fizionomija Marine Popadić, pijanistkinje i pesnikinje koja svoju karijeru gradi u Italiji, iskazala se na festivalu kroz poetsko-muzički recital „Zvuk neke druge istine“. Reč je o performativnom konceptu u kojem se literarni i pijanistički identitet umetnice ne samo prožimaju, već konstituišu jedinstven estetički entitet zasnovan na veri u autonomnu moć zvuka. Koncert je održan druge festivalske večeri kao sukcesivni dijalog autorske poezije i savremene italijanske muzike. Izborom klavirskih komada inspirisanih stihovima Marine Popadić, iz pera kompozitora Karlo Rebora, Karla Manjan, Franko Trabuko, Karlo Galante i Umberto Bombardeli, kreirana je koherentna celina „višeg reda“.

Poezija Marine Popadić donosi duboke refleksije savremenog čovjeka – svojevrsne ispovesti o egzistenciji koje, prožete lirskom osetljivošću, služe kao hermeneutički ključ za razumijevanje muzike koju je izvodila. Njen dar za muzičko osećanje jezika ogleda se u oblikovanju svake riječi, ritmičnosti i muzikalnosti. Dva umetnička modaliteta, koja na najneposredniji način artikulišu subjektivni doživljaj i intuiciju, delovala su stilski srodno. Muzički komadi, ostvareni u okvirima slobodne atonalnosti, zadržali su modernističku distancu i apartnost, ali su istovremeno duboko podstaknuti intonacijom i emocionalnim nabojem stihova. U ovom dijalogu poezije i tona granice značenja kao da su se povukle pred čistom zvučnošću.

Okosnica programa počivala je na delima američkog kompozitora Frederika Rževskog, Stupormen i Brak, koji predstavljaju paradigmatske primjere žanra ‘talking pianist’. Kao vrsni pijanista i kompozitor, Rževski je u ovim ostvarenjima sažeo decenije istraživanja klavirskog medija i društvenog aktivizma, utemeljujući specifičan, fizički i mentalno vrlo zahtevan žanr pijaniste koji govori. U tom kontekstu, Nataša Penezić, čija interpretacija nosi pečat kompozitorovog ličnog odobrenja, ne nastupa samo kao izvođač, već kao medijator između muzičke ideje i društvenog komentara. Njena izvedba zahteva ekstremnu koordinaciju, istovremeno usmerenu ka preciznosti klavirske tehnike i kontrolisanom emotivnom izlaganju teksta - recitovanjem, šaputanjem, pevanjem, pa čak i uzvicima. Pijanistička poetika Nataše Penezić, obogaćena iskustvom direktne saradnje sa kompozitorom, ostavlja jasan pečat ovogodišnjeg festivala.

Premijerno izvođenje dela za pijanistu-naratora Poslednja kvaga Jasmine Mitrušić, inspirisanom njenom zbirkom iz 1984. godine, redefinisalo je ulogu pijaniste kao subjekta koji vlada instrumentom i govorom. Nataša Penezić je koristila i alternativne instrumente poput zvonca i tibetanskih činija, čime se kompozicija pozicionira na raskršću muzike, poezije i ritualnog performansa. U završnici, okosnica programa ostala je na djelima američkog kompozitora Frederika Rževskog, Stupormen i Brak, kroz kojima su mladi izvođači imali priliku da upoznaju žanr koji kombinuje muziku, govor i vizuelne elemente.