Predstava 'Lutka' izaziva duboke refleksije o objektifikaciji ženskog tijela

Predstava 'Lutka', koju je izveo poljski avangardni pozorišni kolektiv 'Suka Off', održana je na 41. FIAT-u u KIC-u 'Budo Tomović'. Ova neobična predstava, u režiji Silvije Lajbig i Piotra Vegrzinskog, istražuje granice umjetnosti i moralnosti kroz radikalni teatar okrutnosti.

Najsnažniji sloj predstave leži u onome što se dešava nakon performansa. Umjesto klasičnog izlaska na poklon publici, glumci napuštaju scenu, a publika biva pozvana da priđe stolu i pogleda krvlju umrljane fotografije koje su tokom izvođenja nastale na sceni. U tom trenutku se otvara ključna pukotina u glavi posmatrača, jer shvata da je, prateći pogledom svaku erotizovanu i bolnu pozu na sceni, i sam postao voajer i saučesnik u objektifikaciji ženskog tijela.

Radni sto na sceni simulira mračni atelje njemačkog nadrealiste Hansa Belmera, dok se živo tijelo glumice savija, veže i iskušava, pretvarajući se u beživotnu lutku. Scena postaje operaciona sala i atelje istovremeno, a publika se ne nalazi na bezbjednoj distanci, već postaje dio predstave, kao nehotični svjedok i saučesnik u činu ogoljavanja i transformacije.

Muški lik, kojeg tumači Vegrzinski, preuzima ulogu demijurga, fotografa i mučitelja. On vezuje glumicu, prekriva joj lice zavojima i maskom, podvrgavajući je nizu bizarnih intervencija, uključujući umetanje balona kao grotesknih implantanata i ritualno probijanje kože iglama, nakon čega njenu krv toči u vinske čaše i daje publici. Ova vizuelna i scenska arhitektura predstave počiva na klaustrofobičnoj simbiozi tijela i objekta, gdje se ključni dramaturški obrt dešava kada se sto otkriva kao ogledalo.

Podizanjem reflektujuće površine, predstava radikalno mijenja perspektivu i suočava publiku sa vlastitim odrazom. Gledalac, koji je do tog trenutka voajerski posmatrao proces objektifikacije, iznenada sagledava sopstvenu poziciju. Refleksija ne hvata samo scenski prostor, već preuzima funkciju moralnog ogledala, prebacujući teret saučesništva sa izvođača direktno u gledalište. Ritualno točenje krvi u vinske čaše i kasniji obrt sa iglama u glavi muškog izvođača zatvaraju krug međusobne uslovljenosti dvoje aktera, brišući granicu između žrtve i mučitelja.

Inspiracija Hansom Belmerom u 'Lutki' proističe iz dubokog duhovnog srodstva umjetnika s njemačkim nadrealistom. Autori, Silvija Lajbig i Piotr Vegrzinski, dijele specifičnu estetsku viziju ukorijenjenu u srednjeevropskom prostoru složene istorije. Lajbig ističe da je Belmer bio jedan od prvih umjetnika koji ih je fascinirao svojim radom na temu tijela, seksualnosti i smjelih igara sa normama.

Govoreći o reakcijama publike, Lajbig naglašava da cilj predstave nikada nije jeftin šok radi privlačenja pažnje. - Ne želimo da pravimo skandal. Želimo da pokrenemo razgovor. Zato što je život brutalan. A svijet je pun ratova. Čak i sada, toliko je ratova i ubistava širom svijeta. A mi smo ovdje, sjedimo i gledamo pozorište. Ovo je zaista ništa u poređenju sa onim što se dešava napolju – kazala je ona.

Iste večeri na festivalu FIAT izvedena je i predstava 'Trilogija ega' u koprodukciji Mediteranske akademije glumca iz Italije. Režiju i izvođenje potpisuju Lorenco Paladini i Miriana Musketi. Predstava preispituje opsesivno samoljublje kroz arhetipove Narcisa, Ričarda III i Ibija. Paladini je nakon izvođenja govorio o predstavi i ulozi ega u čovjekovom životu, naglašavajući da ego nije nešto protiv čega treba da se borimo, već dio nas koji moramo razumjeti.