Mural Lab Šavnik: Grad postaje otvoreni studio savremene umjetnosti

Šavnik će od 12. do 17. septembra 2026. godine biti domaćin prvog izdanja festivala savremene umjetnosti u javnom prostoru Mural Lab Šavnik 2026, koji će, pod sloganom Walls. People. City., okupiti umjetnike iz Crne Gore, regiona i Evrope.

Tokom šest festivalskih dana na šest fasadnih površina biće realizovano šest novih murala. Šavnik će postati otvoreni umjetnički studio u kojem će građani i posjetioci moći neposredno da prate nastanak radova — od pripreme fasada i prenošenja skica do završnih intervencija na muralima velikog formata. Polazeći od arhitekture, prirodnog okruženja i lokalnog konteksta, umjetnici će razvijati različite autorske odgovore na prostor Šavnika.

Cilj nije doslovno prenošenje prepoznatljivih lokalnih motiva na fasade, već njihovo promišljanje i interpretacija kroz savremene umjetničke jezike. „Mural Lab je nastao iz ideje da Šavnik ne bude samo mjesto održavanja festivala već aktivni učesnik umjetničkog procesa. Važno mi je da grad dobije različite autorske poetike, povezane odnosom prema prostoru, ali i da građani i posjetioci mogu da prate kako radovi nastaju. Festival traje nekoliko dana, ali murali ostaju kao nastavak razvoja Mural rute Šavnik i kolekcije savremene umjetnosti na otvorenom“, istakla je Marija Džoganović, direktorica Mural Laba Šavnik.

Mural Lab neće biti usmjeren samo na oslikavanje fasada. Prateći program otvara prostor za učenje, razmjenu iskustava i razgovor o odnosu savremene umjetnosti, arhitekture i javnog prostora. Poseban segment biće trodnevni praktični masterclass za šest odabranih studenata umjetničkih fakulteta, gdje će uz mentorsko vođenje osmisliti i realizovati povezanu umjetničku intervenciju na četiri strane manjeg objekta na Gojinom brdu. Program masterclassa vodiće ih od upoznavanja sa lokacijom i razvoja zajedničke ideje, preko skice i realizacije, do neposrednog praćenja rada profesionalnih muralista na festivalskim lokacijama.

Na taj način studenti neće učiti samo tehniku izvođenja murala već i kako umjetnički rad nastaje u odnosu prema konkretnom prostoru i njegovom okruženju. Za šavničke školarce biće organizovan Mural Lab Kids, tokom kojeg će, uz podršku umjetnika, stvarati svoje murale i upoznavati se sa umjetničkim djelovanjem u javnom prostoru. Program uključuje i otvoreni razgovor „Može li umjetnost promijeniti grad?“, posvećen pitanju šta savremena umjetnost može donijeti manjim gradovima, uz predstavljanje iskustava i primjera dobre prakse iz Crne Gore.

Jedno festivalsko veče biće posvećeno muzici, projekcijama i neformalnom druženju sa umjetnicima, dok će završnog dana biti organizovan Mural Walk — zajednička šetnja kroz grad tokom koje će autori predstaviti nove murale, ideje iz kojih su nastali i iskustvo stvaranja u Šavniku.

Šest novih murala ostaće u javnom prostoru i, zajedno sa postojećim radovima, nastaviti razvoj Mural rute Šavnik. Ruta će povezivati savremenu umjetnost, arhitekturu i lokalne priče, stvarajući nove tačke za obilazak i drugačiji način upoznavanja grada. Održavanje festivala u septembru donosi dodatni razlog za posjetu Šavniku nakon glavne ljetnje turističke sezone. Istovremeno, murali ostaju dostupni stanovnicima i posjetiocima tokom cijele godine.

Fotografije, video-zapisi i priče o nastanku radova biće korišćeni za dugoročnu promociju Šavnika kao autentične destinacije koja povezuje prirodu, kulturu i savremeno umjetničko stvaralaštvo. Mural Lab Šavnik 2026 organizuju Art 365, Fakultet vizuelnih umjetnosti Univerziteta „Mediteran“ i Live Production, uz podršku Opštine Šavnik, Ministarstva kulture i medija Crne Gore, Centra za kulturu Šavnik, Parka prirode „Dragišnica i Komarnica“ i Turističke organizacije Šavnik. Imena umjetnika, lokacije i prve skice murala, kao i detaljan program festivala, biće predstavljeni tokom narednih dana.