TECH TALES: Bajke za djecu današnjice kroz tehnologiju i dizajn

Nevladino udruženje FLUX iz Crne Gore dio je međunarodnog projekta TECH(ing) TALES WITH A TWIST for the children of the present – inovativne inicijative koja spaja obrazovanje, tehnologiju i dizajn kako bi klasične bajke približila djeci. Projekat traje tri godine i ima za cilj da poznate bajke dobiju novo značenje i budu predstavljene kroz nove medije – interaktivne knjige sa elementima proširene stvarnosti (Augmented Reality), audio-knjige i multimedijalne izložbe.

Djeca u projektu nijesu samo publika – ona aktivno učestvuju u stvaranju sadržaja. Kroz radionice razvijaju kreativnost, empatiju i kritičko mišljenje, dok se bave važnim temama kao što su identitet, prijateljstvo, različitosti, toksični maskulinitet, društveni status i nasilje. Kroz ovaj projekat djeca dobijaju priliku da kreativno izraze svoje ideje i kroz priče promišljaju savremene društvene izazove – saopšteno je iz FLUX-a.

TECH TALES se nadovezuje na prethodni projekat TwistedEDU (Twisted Tales Educational Toolkit for parent tutoring and inter-generational learning), kroz koji je razvijena „Twisted Tales“ metodologija za rad sa djecom. Ovu metodologiju godinama je razvijao tim pedagoga, dječjih psihologa i kreativaca, sa ciljem da kroz strukturiran, ali fleksibilan pristup podstakne kreativnost, empatiju i kritičko mišljenje, otvarajući teme kao što su raznolikost, prihvatanje i prevazilaženje izazova – saopšteno je.

Ova metoda, kako su dodali, koristi bajke kao alat za učenje, inspirišući djecu da u pričama učestvuju ne samo kao slušaoci, već i kao aktivni stvaraoci. Kroz pripovijedanje, ilustraciju, zvuk i animaciju, djeca razvijaju vještine samoizražavanja, saradnje i kritičkog mišljenja, dok istražuju savremene teme. TwistedEDU je kao obrazovni projekat spojio kreativno učenje i društveno uključivanje, koristeći reinterpretaciju poznatih bajki za istraživanje tema stigme i važnih društvenih pitanja.

U proces su bili uključeni i odrasli – roditelji, bake i deke – čime je dodatno osnažen međugeneracijski dijalog. Kroz projekat su razvijeni edukativni i digitalni alati koji podstiču kreativnost, interkulturalni dijalog i razvoj savremenih vještina – navodi se u saopštenju. Nastale bajke su prevedene na više jezika, a planirano je i njihovo prilagođavanje znakovnom jeziku, čime se dodatno doprinosi inkluziji.

U okviru projekta TECH TALES upravo se rade interaktivne knjige sa proširenom stvarnošću, među kojima je „Alen i čarobna lampa“, autora Miroslava Minića i Marka Pejovića, nastala po motivima priče Miroslava Minića – autora iz Crne Gore. Tu su i „Željka i Sniježna kraljica“ Marka Pejovića iz Srbije, kao i „Princeza i njen prijatelj žabac“ autorke Kaline Maleske iz Sjeverne Makedonije – saopštili su iz NVO FLUX.

Nedavno su objavljene i nove audio-priče „Filip i papirno pozorište“ Kaline Maleske, „Mira iz koralnog mora“ Laure Nimejer, „Pokahontas se dosađuje“ Sonje Ajsman i „Palčica Nigdenka“ Katerine Babkine. Tokom 2025. godine održano je 12 radionica u 10 zemalja, u kojima je sudjelovalo više od 400 djece u dobi od šest do 12 godina. Rezultati radionica postaju dio knjiga, AR iskustava, izložbi, animacija i izvedbi, čime se njihova obrazovna vrijednost proširuje i izvan samih radionica – saopštili su.

TECH TALES okuplja sedam partnera iz šest evropskih zemalja: Institut za transmedijski dizajn i Art Rebel 9 (Slovenija), Vienna Design Office (Austrija), NVU FLUX (Crna Gora), ART TRANSPARENT (Poljska), Grupa „Hajde da…“ (Srbija) i IAAC – FabLab Barcelona (Španija). Projekat finansira Evropska unija kroz program Kreativna Evropa.

Projekat TECH TALES prepoznat je kao primjer dobre prakse (Best Practice) od strane Creative Europe u Austriji i objavljen na zvaničnom sajtu Saveznog ministarstva za stanovanje, umjetnost, kulturu, medije i sport Austrije. Ovo priznanje dodijeljeno je zbog inovativnog pristupa koji povezuje pripovijedanje, obrazovanje i društveni uticaj – nabodi se u saopštenju.

TECH TALES je nedavno uvršten među 50 projekata programa Kreativna Evropa, koji su prezentirani u publikaciji „Tracing Constellations: Stories of Culture, Cooperation and Impact across Creative Europe Cooperation Projects (2021–2024)“, a koju je objavila Evropska izvršna agencija za obrazovanje i kulturu (EACEA).

NVU FLUX iz Crne Gore, kako su kazali, ima važnu ulogu u projektu – doprinosi dizajnerskim znanjem, organizuje radionice u školama i zajedno sa ostalim članicama priprema interaktivnu izložbu koja će u Crnoj Gori biti predstavljena u okviru FLUID dizajn foruma 2027. godine na Cetinju. Izložbe će biti organizovane i u Beču (septembar 2026), Barseloni (decembar 2026) i Vroclavu (maj 2027).

U Crnoj Gori projekat sprovodi NVU FLUX, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama. Pridruženi partneri su OŠ „Mirko Srzentić“ iz Petrovca, Kreativni kutak „Učitelj Miki“ iz Podgorice i „Pričotvorci“ iz Tivta.