WHO upozorava na toplotni talas u Evropi

Evropa bilježi rekordan broj intervencija zbog toplotnog talasa koji je zahvatio kontinent, upozorava evropska kancelarija Svjetske zdravstvene organizacije (WHO). U Francuskoj je broj poziva hitnoj medicinskoj službi u pojedinim gradovima porastao i do 50 odsto. U Londonu je prošle sedmice zabilježen najveći broj poziva zbog životno ugrožavajućih stanja u jednom danu otkako postoji tamošnja hitna služba.

Španski sistem za praćenje smrtnosti već je procijenio više od 300 prekomjernih smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom u svega nekoliko dana, dok je Italija prijavila pet smrtnih slučajeva u roku od 24 sata. „Evropa se zagrijava više nego dvostruko brže od globalnog prosjeka“, upozoravaju iz WHO-a i dodaju da „toplotni talasi više nisu rijetke ekstremne pojave, već krize koje se ponavljaju, postaju sve češće, intenzivnije i traju duže“.

Prema njihovim riječima, nivo pripremljenosti država i lokalnih zajednica direktno određuje broj izgubljenih života. „Svako ljeto za koje se ne pripremimo jeste ljeto koje plaćamo životima“, poručuju iz WHO-a. Iz organizacije ističu da već postoje provjerene mjere koje spašavaju živote.

„Naši podaci pokazuju da bi smrtnost povezana s vrućinama u Evropi tokom 2023. godine bila oko 80 odsto veća da nisu sprovedene postojeće mjere prilagođavanja“, navode iz WHO-a. Dodaju da bi posljedice bile posebno teške za najstarije građane. „Kod osoba starijih od 80 godina broj smrtnih slučajeva mogao je biti gotovo dvostruko veći. To pokazuje da preventivne mjere imaju mjerljiv efekat i da nisu administrativna formalnost.“

WHO naglašava da lokalne vlasti imaju na raspolaganju konkretne alate za zaštitu stanovništva. „Akcioni planovi za vrućine i zdravlje, sistemi ranog upozoravanja, rashlađeni prostori i redovno kontaktiranje ranjivih osoba nisu birokratske vježbe. Oni upravo sada spašavaju živote“, ističu iz organizacije.

WHO upozorava da ovakvih mjera mora biti više u cijeloj evropskoj regiji, ali i da građani mogu značajno smanjiti rizik pridržavajući se jednostavnih preporuka. „Tokom dana držite spuštene roletne, zavjese i zastore kako biste spriječili zagrijavanje prostora. Prozore otvarajte noću, kada temperatura opadne“, savjetuju iz WHO-a. Dodaju da vodu treba piti i prije nego što se osjeti žeđ. „Ne čekajte da ožednite. Pijte dovoljno tečnosti i izbjegavajte zaslađena, alkoholna i kofeinska pića.“

Građanima preporučuju da izbjegavaju boravak na suncu u najtoplijem dijelu dana i da posebnu pažnju posvete starijim osobama. „Jedan telefonski poziv ne košta ništa, a može spasiti život“, poručuju iz organizacije. Prema podacima WHO-a, oko 60 odsto hospitalizacija nakon hitnih intervencija tokom ovog toplotnog talasa odnosilo se na osobe starije od 75 godina. „Veliki broj tih hospitalizacija mogao se spriječiti pravovremenom brigom i jednostavnim preventivnim mjerama“, navode iz WHO-a.

WHO kao primjere dobre prakse izdvaja više evropskih gradova. „Barselona je ovog ljeta proširila mrežu klimatskih skloništa na više od 500 lokacija, uključujući biblioteke, društvene centre, parkove i apoteke“, navode iz organizacije. Pariz je aktivirao registar za provjeru stanja starijih i ranjivih stanovnika, dok je Italija u pojedinim regijama ograničila rad na otvorenom tokom najtoplijeg dijela dana. „Svaki evropski grad trebalo bi da ima sopstvenu verziju ovakvih mjera“, smatra WHO.

Iz organizacije upozoravaju da toplotni talas ne opterećuje samo građane, već i zdravstvene sisteme. „Bolnice su pod velikim pritiskom zbog povećanog broja pacijenata, ali i zbog visokih temperatura. U pojedinim ustanovama rashladni sistemi otkazuju, medicinska oprema ne funkcioniše kako bi trebalo, a zdravstveni radnici rade u izuzetno teškim uslovima“, upozorava WHO. Dodaju da se neka bolnička odjeljenja već opisuju kao neprikladna za rad tokom ekstremnih vrućina.

Regionalna kancelarija WHO-a za Evropu najavila je da će u ponedjeljak, 6. jula, okupiti nacionalne kontakt-tačke zadužene za vanredne situacije, životnu sredinu i klimatske promjene iz svih država evropske regije. „Na dnevnom redu biće jedno pitanje: šta smo naučili iz ovog toplotnog talasa, da li smo spremni za sljedeći i kako WHO Evropa može dodatno pomoći?“ navode iz organizacije. WHO upozorava da sadašnji toplotni talas treba shvatiti kao ozbiljno upozorenje. „Ovaj toplotni talas je generalna proba. Ljeta koja dolaze biće još teža“, poručuju iz organizacije.

Podsjećaju da više od polovine evropskih zemalja još nema sveobuhvatan akcioni plan za zaštitu zdravlja tokom velikih vrućina. „Državama, regijama i gradovima dostupne su ažurirane smjernice. Vrijeme za planiranje nije kada temperature dostignu rekordne vrijednosti, već mnogo prije toga“, ističe WHO. Građanima preporučuju da prate kampanju KeepCool, koja se zasniva na četiri osnovna savjeta: izbjegavati vrućinu, održavati dom rashlađenim, hladiti tijelo i unositi dovoljno tečnosti, te ostati u kontaktu s ljudima iz svog okruženja. „Vrućina je stigla. Rješenja postoje. Vrijeme za djelovanje je sada“, zaključuje WHO.