Opasnosti plutonijuma i izazovi u američkoj nuklearnoj energiji

Plutonijum, komad veličine grejpfruta, u pogrešnim rukama mogao bi poslužiti za izradu atomske bombe jednake snage kao ona koja je bačena na Nagasaki tokom Drugog svjetskog rata. Čak je i prašina ovog radioaktivnog elementa, sa poluraspadom od 24.000 godina, potencijalno smrtonosna ako se udahne.

Administracija predsjednika SAD Donalda Trampa trenutno pregovara sa kompanijama o pretvaranju plutonijuma iz doba Hladnog rata u gorivo za novu generaciju nuklearnih reaktora. Ovaj plan je dio strategije za obezbjeđivanje dovoljne energije zbog naglog rasta američkih data centara, ali nosi rizik od kašnjenja i visokih troškova bezbjednosti.

Ros Matzkin-Bridžer, bivši radnik u američkom Ministarstvu energetike, izrazio je zabrinutost zbog rizika koji nosi ovaj plan. Trampova administracija je nedavno objavila da je izabrala pet kompanija za završnu fazu pregovora o pretvaranju 19,7 metričkih tona plutonijuma, uključujući materijal iz demontiranih nuklearnih bojevih glava, u gorivo za reaktore.

Skladištenje plutonijuma predstavlja problem za američku vladu, a njegovo iskorišćavanje može pomoći u ostvarenju Trampovog cilja četvorostrukog povećanja nuklearnih kapaciteta do 2050. godine. Kongresmen Bil Foster ukazao je na potencijalne visoke troškove bezbjednosti i potrebu za pažljivom procjenom ekonomskih isplativosti ovih postrojenja.

Ministarstvo energetike očekuje da će većina zaposlenih u objektima koji rukuju plutonijumom imati najviši nivo bezbjednosnih dozvola. Kompanije će morati dostaviti planove za bezbjednost, uključujući stabilizaciju, pakovanje, transport i skladištenje plutonijuma.

Kompanija Oklo, koja planira proizvodnju energije koristeći plutonijum, smatra da bi ovaj materijal mogao biti rešenje sve dok SAD ne prošire domaće zalihe uranijuma. Portparolka Bonita Čester izjavila je da bi korišćenje plutonijuma eliminisalo potrebu za drugim skupim državnim planovima.

Istorija američkog planiranja pretvaranja plutonijuma u gorivo bila je puna problema. Program MOKS goriva je ukinut 2018. godine zbog visokih troškova. Oklo planira da koristi plutonijum u brzim reaktorima, za koje tvrde da su efikasniji od tradicionalnih reaktora.

Ernest Moniz, bivši ministar energetike, izjavio je da je jednostavnije razblažiti i odložiti plutonijum nego ga koristiti kao gorivo. Istakao je da će vlada verovatno morati da snosi troškove potrebne bezbjednosne infrastrukture.