Kabalu prodaju za pet miliona eura

Nakon Arze, na sajtovima za prodaju nekretnina pojavila se još jedna impozantna austrougarska tvrđava u Boki. Upravi za zaštitu kulturnih dobara nezvanično je rečeno da su upoznati sa oglasom za prodaju tvrđave, te da će o tome zvanično obavijestiti Nacionalnu komisiju za UNESCO i Vladu kako bi država eventualno preduzela adekvatne korake da taj vrijedni istorijski objekat vrati u svoj posjed i adekvatno zaštiti.

Aktuelni vlasnik ove nekretnine je kompanija "Norex Management Montenegro", a tvrđava Kabala je prvotno prodata 2005. godine za 1,65 miliona eura. Na sajtu agencije za promet nekretnina "Dream Estates Montenegro", koja je dio međunarodne grupacije "Savill", objavljen je oglas za prodaju austrougarske tvrđave Kabala na obali poluostrva Luštica, na ulazu u Boku, po cijeni od pet miliona eura za "zemljište/projekte/ruševinu" ukupne površine 23.539 kvadrata.

Oglas navodi da je u pitanju "istorijska austrijska tvrđava Fort Kabala, poluostrvo Luštica", na administrativnoj teritoriji opštine Herceg Novi. "Rijetka prilika da posjedujete dio evropske vojne istorije, iznad mirnog primorskog sela Rose, na ulazu u veličanstveni Bokokotorski zaliv, uzdiže se Fort Kabala - izuzetna tvrđava izgrađena krajem 19. vijeka, između 1895. i 1897. godine, od strane Austro-Ugarske monarhije. Projektovana kao dio južno-jadranskog odbrambenog sistema, tvrđava je nekada čuvala strateški morski prolaz u Bokokotorski zaliv, jedan od najljepših prirodnih zaliva u Evropi. Sa uzdignute pozicije, Fort Kabala pruža zadivljujuće panoramske poglede - na hrvatsku obalu i poluostrvo Prevlaka na zapadu, te na Igalo, Herceg Novi i crnogorsku rivijeru na istoku", piše u oglasu.

U Upravi za zaštitu kulturnih dobara nezvanično su potvrdili da su upoznati sa oglasom za prodaju Kabale i da će o tome zvanično obavijestiti Nacionalnu komisiju za UNESCO i Vladu kako bi država eventualno preduzela adekvatne korake da taj vrijedni istorijski objekat vrati u svoj posjed i adekvatno zaštiti. Posrednici u prodaji ove nekretnine navode da je tvrđava Kabala "arhitektonsko nasljeđe". "Izgrađena od kamena, cigle, betona i ojačanog metala, tvrđava ima dva glavna nivoa - donji nivo sa prostorijama za garnizon i skladištima municije, gornju odbrambenu platformu namijenjenu artiljeriji i osmatranju. Okružena zaštitnim zidom i suvim šancem, tvrđava predstavlja izvanredan primjer kasnog devetnaestovjekovnog austro-ugarskog vojnog inženjerstva. Iako je trenutno obrasla agavama, čempresima i bršljanom, struktura je i dalje stabilna - spremna za vizionarskog investitora koji će joj vratiti istorijski sjaj", piše u oglasu.

Ova nekretnina ima "potencijal za razvoj" jer obuhvata parcelu od 23.539 m², "zoniranu za turistički i ugostiteljski razvoj." Prema lokalnom planskom dokumentu, moguća je izgradnja različitih objekata turističke namjene, uključujući: turistički centar, hotel, vile sa bazenima za izdavanje, zatvoreni kompleks vila, privatni smještaj, turističke objekte u obalnoj zoni, sportske i rekreativne sadržaje, park posebne turističke namjene. Zahvaljujući povišenoj poziciji uz more, idealna je za projekat koji spaja istoriju, ekskluzivu i prirodu, od destinacijskog hotela do privatnog odmorišta sa impresivnim pogledom na more", reklamiraju staru austrougarsku tvrđavu u agenciji "Dream Estates Montenegro".

Kao prednosti ove lokacije navode njenu relativnu blizinu turističkom rizortu Luštica Bay, Aerodromu Tivat, Starom gradu u Kotoru i Porto Montenegru, kao i ostrvu i austrougarskoj tvrđavi Mamula koju je egipatsko-švajcarska kompanija Orascom već pretvorila "u ekskluzivni boutique hotel i spa centar." "Uprkos skrivenoj lokaciji, Fort Kabala je dobro povezan sa glavnim destinacijama crnogorskog primorja, omogućavajući i privatnost i praktičnost. Prednosti ove investicije su da je u pitanju autentična austro-ugarska tvrđava (1895–1897), izuzetni panoramski pogledi na Jadran i Bokokotorski zaliv; velika parcela uz fleksibilno turističko zoniranje; jedinstven arhitektonski identitet - osnova za projekat prepoznatljivog karaktera; jedna od posljednjih istorijskih tvrđava u privatnom vlasništvu na crnogorskoj obali. Fort Kabala je više od nekretnine i poziv vizionarima. To je prilika da se oživi spomenik evropske istorije i pretvori u destinaciju koja spaja prošlost i budućnost. Bilo da ga zamislite kao luksuzni rizort, muzej baštine ili privatno imanje, ova nekretnina nudi neograničen potencijal za one sa maštom i ambicijom", poručuju iz agencije "Dream Estates Montenegro".

Tvrđava Kabala, iako je stara više od vijeka i dio jedinstvenog i složenog austrougarskog fortifikacionog sistema "Primorska tvrđava Boka", koji je dio kulturno-istorijskog nasljeđa ne samo Crne Gore već još desetak danas nezavisnih evropskih država koje su činile Austrougarsku imperiju, u Crnoj Gori nema zvaničan status pojedinačnog kulturnog dobra. U evidenciji Uprave za nekretnine Crne Gore katastarska parcela 1527 KO Rose, na kojoj se nalazi tvrđava Kabala, zvanično se vodi kao "neoplodno zemljište" površine 23.539 kvadrata sa teretom morskog dobra, ali na njoj po zvaničnoj evidenciji ne postoje upisani objekti. Kao aktuelni vlasnik ove nekretnine upisana je kompanija "Norex Management Montenegro" iz Podgorice, a kao jedini osnivač i vlasnik ove firme u evidenciji Privrednog suda figurira kompanija "Janov White Sea Investment S.A." iz Paname. Kako su "Vijesti" objavile u septembru 2005. godine, potkop za podmornice "Kabala", među šest investitora koji su poslali ponude na konkursu Fonda za reformu sistema odbrane državne zajednice Srbija i Crna Gora, kupila je beogradska firma "ADOC" za 1,65 miliona eura. Kabala je samo jedna u nizu starih austrougarskih tvrđava u Boki koje su dospjele u privatne ruke, jer ih je 2005. u osvit crnogorskog referenduma o nezavisnosti prodao tadašnji Fond za reformu sistema odbrane državne zajednice Srbija i Crna Gora.

Austrougarske tvrđave u Boki, prije toga, decenijama su kao vojni objekti bile dio imovine nekadašnje JNA, a kada su se crnogorske vlasti predvođene DPS-om dogovorile sa tadašnjom vlašću u Srbiji koju je predvodila Demokratska stranka o formiranju Fonda za reformu sistema odbrane SCG, ove tvrđave kao i dobar dio drugih atraktivnih nekretnina na primorju koje su bile dio imovine tadašnje Vojske državne zajednice Srbija i Crna Gora, proglašene su viškom i krenula je njihova ubrzana prodaja po najčešće simboličnim cijenama. Na čelu SCG i Sistema odbrane tada je bio predsjednik državne zajednice SCG, visoki funkcioner DPS-a Svetozar Marović, a Fond za reformu sistema odbrane je tada neke od najatraktivnijih nekretnina na primorju prodao biznismenima i firmama koje su kasnije dovođene u vezu sa budvanskom organizovanom kriminalnom grupom koju je predvodio danas od pravde odbjegli Svetozar Marović.

Neke od tada prodatih austrougarskih tvrđava u međuvremenu su novi vlasnici pokušali da preprodaju, pa je tako 2021. crnogorska javnost bila konsternirana kada se na tvrđavi Arza, na istoimenom rtu sa južne strane ulaza u zaliv Boke, pojavio veliki natpis "For sale" sa kontakt brojem telefona prodavca. Taj broj je pozvao i tadašnji crnogorski ministar finansija i socijalnog staranja Milojko Spajić, koji je potom na društvenoj mreži X napisao da mu se "na dati broj telefona niko ne javlja." "Provjerićemo vlasništvo. Poslije decenija raspikućstva država bi trebalo da preuzme ovakva kulturna bogatstva i da ih valorizuje kako treba", poručio je tada Spajić, međutim Arza do danas nije vraćena u državno vlasništvo.

Kabala je bila naoružana sa osam artiljerijskih oruđa. Fort Kabala površine 3.719 kvadrata je samo jedna u nizu tvrđava u Boki koje se smatraju kulturnim dobrom, ali nebrigom bivše vlasti nikada nisu dobile taj status i nezaštićene su. Tvrđava Fort Kabala nalazi se na nadmorskoj visini od 110 metara, a građena je od 1895. do 1897. godine kao sastavni dio nekoliko fortifikacija koje su činile tzv. drugu odbrambenu liniju južne odbrambene zone Primorske tvrđave Boka. Kabala je izgrađena od kamena, a u vrijeme Austro-Ugarske ova tvrđava je bila naoružana sa baterijom od četiri merzera kalibra 210 mm i sa baterijom od četiri topa kalibra 150 mm.