Male hidroelektrane okupirale vodotoke ispod Komova

Opština Andrijevica raspolaže izuzetno bogatim i raznovrsnim vodnim resursima, što je čini jednim od hidrološki najinteresantnijih područja Crne Gore.

U Strateškom planu razvoja opštine navodi se da hidrografska obilježja Andrijevice odlikuje izuzetna čistoća i kvaliteta voda, što pruža veliki potencijal za snabdijevanje stanovništva, navodnjavanje poljoprivrednih površina, razvoj ribarstva, kao i za turističke aktivnosti poput sportskog ribolova, kajakaštva i ekoturizma. Dodaje se da brojni izvori i vrela na višim nadmorskim visinama predstavljaju potencijal i za flaširanje pitke vode, a pojedina od njih posjeduju i ljekovita svojstva.

No, i pored ovih konstatacija iz lokalne uprave tvrde da vodni resursi u ovoj opštini dosad nijesu iskorištavani na način koji bi donosio odgovarajuće benefite lokalnoj zajednici. Naglasili su da je u minulom periodu većina vodotoka, suprotno dugoročnim razvojnim strategijama, bila stavljena na raspolaganju privatnim investitorima.

– U proteklom periodu, na području opštine Andrijevica izgrađeno je deset malih hidroelektrana u privatnom vlasništvu, što je rezultiralo gotovo potpunom eksploatacijom većine vodotoka. Takav model se pokazao kao nepovoljno rješenje za lokalnu zajednicu, jer je pogodovao uskom krugu privilegovanih investitora, uz ograničene benefite za građane i opštinsku ekonomiju. Preostali vodotoci, koji još uvijek nisu obuhvaćeni ovim vidom eksploatacije, mogu predstavljati osnovu za buduće projekte, ali isključivo u modelima javnog–privatnog partnerstva ili kroz zajednička ulaganja sa državom uz potpuno očuvanje životne sredine, kako bi se obezbijedila fer raspodjela koristi i zaštita javnog interesa – ističu iz lokalne uprave.

Centralni vodotok u opštini Andrijevica predstavlja rijeka Lim, koja protiče kroz opštinsko područje i povezuje ga sa širim slivom Dunava. Lim ima više pritoka koje dodatno obogaćuju hidrografsku mrežu – Piševska i Šekularska rijeka, Zlorečica, nastala spajanjem Perućice i Kutske rijeke, Kraljštica, Gradišnica i Trebačka rijeka, uz niz manjih planinskih potoka i izvora. Iz lokalne uprave naglašavaju da uprkos obilju vodnih resursa, postoje izazovi u pogledu njihove pune valorizacije.

– Infrastruktura za navodnjavanje je ograničena, a sistem vodosnabdijevanja u pojedinim ruralnim naseljima zahtijeva modernizaciju. Klimatske promjene i promjenjivi režimi padavina nameću potrebu za planskim upravljanjem vodama, uključujući i mjere prevencije od poplava. Održivo upravljanje ovim resursom podrazumijeva balans između ekonomskog korišćenja i očuvanja eko -sistema. Razvojem projekata u oblasti seoskog i avanturističkog turizma, kao i investicijama u infrastrukturu za preradu i flaširanje vode, vodni potencijal Andrijevice može postati jedan od ključnih pokretača lokalnog razvoja – ističu iz lokalne uprave.

Inače, stručna javnost je ukazivala da je nedopustivo što je dozvoljeno da se izgradnjom malih hidroelektana devastiraju pojedine rijeke u opštini Andrijevica, te da se na taj način remeti prirodna ravnoteža. Isticano je da se presušivanje rječnih korita ne uklapa u priču o razvoju turizma, očuvanju ribljeg fonda i prirodnih vrijednosti. Sve to ističu i mještani područja ispod Komova.

– Nijesmo protiv toga da se prirodni resursi iskoriste na valjan način, ali to što se zbog izgradnje malih hidroelektrana uradilo sa našim rijekama predstavlja ekološki zločin. Jednostavno poremećem je prirodni ambijent područja koje slovi za pravu turističku atrakciju – tvrde mještani.

Prije pet godina u rad je puštena mini hidroelektrana 'Krkori' koja je instalirana na gradskom vodovodu i data na upravljanje opštinskom preduzeću DOO Vodovod i kanalizacija.

– Ako uzmemo u obzir činjenicu da je mHE 'Krkori' dio gradskog vodovodnog sistema, što znači da turbinu pokreće voda koju po izlasku iz elektrane tehnički obrađujemo, odnosno hlorišem, i koja je namijenjena da zadovolji potrebe stanovništva i privrede u opštini Andrijevica i okolnim selima, možemo zaključiti da se radi o savršeno ekološkom projektu. Pored značajnih prihoda koje ubiramo od ove hidroelektrane, ovdje nema ni najmanje negativnog uticaja na životnu sredinu, za razliku od drugih mHE koje koriste vodu iz rijeka i potoka, isušuju korita jer je voda smještena u cijevi, ugrožavaju i narušavaju prirodni sklad, ravnotežu i pejzažne ljepote – ističu iz Opštine Andrijevica.