Ko kontroliše prošlost, kontroliše i budućnost: Značaj Državnog arhiva

U analizi značaja Državnog arhiva Crne Gore, ističe se da opstanak i budućnost naroda zavise od očuvanja nacionalnog identiteta. Ovaj arhiv, osnovan 1951. godine, igra ključnu ulogu u validaciji prošlosti i preuzimanju odgovornosti za njeno oblikovanje.

Slobodan Jovanović, autor članka, naglašava da je prošlost od suštinskog značaja za razumijevanje sadašnjosti i budućnosti, te da je potrebno vratiti duh Državnog arhiva iz devedesetih, kada se nije kalkulisalo ličnim interesima. Hobsbawmov princip o izmišljanju tradicije upozorava na potencijalne opasnosti falsifikovanja istorije, što dovodi do stvaranja lažnih političkih mitova.

Istorijat arhiva u Crnoj Gori datira još iz srednjeg vijeka, ali je organizovana arhivska služba uspostavljena tek 1926. godine. Arhivska građa, koja uključuje dokumente iz perioda Duklje, mletačkog i austrijskog perioda, predstavlja dragocjeno nasljeđe koje je preživjelo mnoge izazove, uključujući požare i ratove.

U savremenom kontekstu, religija sve više utiče na politički život Crne Gore. Ovaj proces je naročito izražen kroz svetosavlje, koje oblikuje javno mnjenje. Autor upozorava na opasnosti političke instrumentalizacije religije, kao i na nedostupnost važnih arhivskih dokumenata koji bi mogli poslužiti kao opšte dobro.

Uloga Državnog arhiva postaje još važnija u trenutnim političkim previranjima. Promjenom vlasti 2020. godine, došlo je do smjena u arhivu, što je izazvalo zabrinutost zbog političkog čišćenja i degradacije stručnog kadra. Novopostavljeni direktori i njihovi saradnici, prema tvrdnjama zaposlenih, nedovoljno poznaju posao, što dodatno otežava situaciju.

Na kraju, kolektiv Državnog arhiva se protivi uvođenju sveštenika kao volontera unutar arhiva, smatrajući da to predstavlja pokušaj prilagođavanja arhivske građe aktuelnim političkim tendencijama. Autor zaključuje da je očuvanje Državnog arhiva i njegovih resursa ključno za budućnost Crne Gore i njen identitet.