Škola u prirodi: Visoke cijene i nedostatak povezanosti s obrazovanjem

Mreža za evropske politike – MASTER objavila je policy paper pod nazivom „Da li je škola u prirodi zaista škola u prirodi?“, u kojem se na osnovu istraživanja sa više od 800 učesnika konstatuje značajan raskorak između normativno definisane svrhe škole u prirodi i njene realizacije u praksi.

Dokument je izrađen u okviru projekta „Korupcija u obrazovanju“, uz podršku Balkan Investigative Reporting Network (BIRN) i Građanske alijanse. Istraživanje je obuhvatilo online anketu sa 578 ispitanika, među kojima 92% čine roditelji i staratelji, fokus grupe, analizu normativnog okvira i dokumentaciju pribavljenu putem zahtjeva za slobodan pristup informacijama.

Rezultati ankete pokazuju da je samo 13,9% ispitanika ocijenilo da su aktivnosti u potpunosti bile povezane sa nastavnim planom i programom, dok 38,4% navodi slabu ili nikakvu povezanost. Dodatno, 13,5% ispitanika smatra da program u velikoj mjeri doprinosi obrazovanju, dok 44% ocjenjuje doprinos kao mali ili nepostojeći.

Programi su, prema istraživanju, dominantno realizovani u hotelskom smještaju: 53,6% u hotelima sa 2–3 zvjezdice, 32,3% u hotelima sa 4–5 zvjezdica, dok je samo 6,1% u domovima, planinarskim objektima ili kampovima. Gotovo četvrtina ispitanika (23,7%) navodi da aktivnosti uglavnom ili uopšte nisu bile organizovane u prirodnom okruženju.

„Ako priroda nije centralni obrazovni resurs, već prateći element programa, onda je neophodno postaviti pitanje suštine i svrhe ovog modela“, navode iz MASTER-a. Više od polovine ispitanika (58,4%) smatra cijenu programa previsokom u odnosu na životni standard i kvalitet sadržaja, dok 29,1% ocjenjuje cijene kao umjereno visoke. Cijene za četvorodnevni boravak kreću se od 200 do 250 eura po učeniku, uz značajne razlike čak i unutar istih opština.

Roditelji imaju ograničen uvid u ugovore, strukturu troškova i kriterijume izbora, a 23,7% ispitanika je vidjelo ugovore, dok 24,8% nije, a 35,7% nema informacije. Značajan broj osnovnih škola ne realizuje program zbog finansijskih i organizacionih prepreka, čime se produbljuju razlike među učenicima. 45,9% ispitanika smatra da škola u prirodi nije jednako dostupna svoj djeci.

„U odsustvu jasnih standarda, škola u prirodi ne funkcioniše kao jedinstven javni program, već kao skup neujednačenih praksi koje zavise od lokalnih okolnosti i finansijskih mogućnosti roditelja“, poručuju iz MASTER-a. Iako postoje primjeri kvalitetne realizacije, oni zavise od individualne inicijative i lične posvećenosti, a ne od stabilnog sistemskog rješenja.

Policy paper zaključuje da postojeći model funkcioniše između obrazovne obaveze i neuređene tržišne prakse, bez precizno definisanih odgovornosti, obavezujućih standarda i održivog finansijskog okvira. Bez reforme postoji rizik dalje komercijalizacije, nejednakosti i slabljenja povjerenja u obrazovni sistem. „Škola u prirodi mora biti dio javne obrazovne politike sa jasnim pravilima, jednakim uslovima i mjerljivim obrazovnim ishodima – a ne prostor neujednačenih tržišnih praksi“, zaključuju iz Mreže za evropske politike – MASTER.