Građani Crne Gore sve stariji i bolesniji: Izvještaj Univerziteta Crne Gore

Prema publikaciji 'Crna Gora 2024-2034: Vizija i preporuke' Univerziteta Crne Gore, očekivani životni vijek u našoj zemlji iznosi 75,9 godina, što je još uvijek ispod prosjeka Evropske unije. Zabrinjavajuće, skoro 94% smrtnih slučajeva uzrokovane su nezaraznim bolestima, pri čemu su kardiovaskularne bolesti i rak najčešći uzroci smrtnosti.

Kao rezultat povećane smrtnosti tokom pandemije kovida 19, došlo je do smanjenja očekivanog trajanja života za osobe starije od 60 godina, sa 76,7 na 75,9 godina. U Crnoj Gori, očekivano trajanje života žena iznosi 79,4 godine, dok muškarci žive u prosjeku 74,1 godinu.

Autori publikacije ističu da su ključni izazovi u zdravstvenoj politici staranje populacije, kao i ponašajni faktori rizika poput pušenja, konzumiranja alkohola, gojaznosti i nedovoljne fizičke aktivnosti. Ovi faktori dovode do porasta opterećenja hroničnim nezaraznim bolestima, uključujući dijabetes, hroničnu opstruktivnu bolest pluća, maligne bolesti, poremećaje mentalnog zdravlja i saobraćajne povrede.

U dokumentu se navodi da je u 2019. godini zabilježeno skoro 4.000 smrtnih slučajeva uzrokovanih kardiovaskularnim bolestima, što čini 58% ukupnog mortaliteta. Predviđa se da će ti brojevi rasti, posebno u slučaju kardiovaskularnih bolesti i maligniteta. Autori također naglašavaju da nedostatak kadra i opterećenost zdravstvenih radnika dovode do dugih lista čekanja za preglede u javnim zdravstvenim ustanovama.

U Crnoj Gori se trenutno nalazi 2,77 doktora i 9,92 medicinskog osoblja na 1.000 stanovnika, s tim da žene čine 73% zdravstvenog osoblja. Iako se bilježi trend rasta broja doktora, njihova raspodjela je neravnomjerna, a zabrinjavajuće je što u nekim opštinama, poput Andrijevice i Tivta, ima manje od jednog doktora na 1.000 stanovnika.

Preporučuje se izrada Plana razvoja ljudskih resursa u zdravstvu, koji će jasno definisati raspodjelu kadra prema potrebama regiona. Takođe, naglašena je potreba za reformom Zavoda za hitnu medicinsku pomoć i izgradnjom Univerzitetskog kliničkog centra Crne Gore.

Podaci Eurostata i SZO iz 2022. godine pokazuju da direktna plaćanja građana za zdravstvene usluge iznose 36,5%, što predstavlja veliko opterećenje za građane. Ova stopa čini Crnu Goru drugom na Balkanu po visini plaćanja iz džepa, a daleko je iznad prosjeka EU, koji iznosi 14,4%.

Razvoj zdravstvenog osiguranja u Crnoj Gori predstavlja ključni izazov, a preporučuje se unapređenje dobrovoljnog zdravstvenog osiguranja. Takođe, potrebno je regulisati uslove za otvaranje privatnih zdravstvenih ustanova i osigurati transparentnost u cjenovnoj politici.