Posljedice premalog unosa ugljenih hidrata za organizam

Ugljeni hidrati su glavni izvor glukoze, koju tijelo koristi kao osnovni izvor energije, naročito za mozak, srce i mišiće. Kada se unos ugljenih hidrata smanji, tijelo brzo troši glikogen (uskladištenu glukozu) u mišićima i jetri. Pošto glikogen zadržava vodu, njegova potrošnja dovodi i do gubitka vode, što objašnjava brzo smanjenje tjelesne težine na početku dijeta sa niskim unosom ugljenih hidrata.

Ako je unos ugljenih hidrata izrazito ograničen, tijelo prelazi na korišćenje masti kao izvora energije, a jetra proizvodi ketonska tijela (ketone). Taj proces se naziva ketoza ili nutritivna ketoza i predstavlja normalno metaboličko prilagođavanje na nizak unos ugljenih hidrata. Ketoni mogu da služe kao alternativni izvor energije za mozak i mišiće kada je dostupno vrlo malo glukoze.

Nedovoljan unos ugljenih hidrata utiče i na hormone i metabolizam. Dolazi do povećanja kortizola (hormona stresa) kako bi se održao nivo glukoze u krvi, kao i smanjenja T3 (aktivnog hormona štitaste žlijezde), što može usporiti metabolizam i sniziti nivo energije. Takođe, promjene u hormonima gladi i sitosti (leptin i grelin) mogu uticati na energiju, raspoloženje i apetit.

Uz smanjen unos ugljenih hidrata, nivo insulina obično opada, dok glukagon raste kako bi se obezbijedilo oslobađanje glukoze iz rezervi. Kod veoma niskog unosa ugljenih hidrata, naročito na početku, mogu se javiti simptomi kao što su umor i slabost, jer tijelo još nije u potpunosti prešlo na ketone kao izvor energije. Takođe, može doći do pojave "keto zadaha" (neprijatan zadah zbog prisustva ketona), zatvora, sniženog raspoloženja ili mentalne magle, glavobolja i izražene želje za šećerom ili brzim izvorima energije. Ovi simptomi se često nazivaju keto grip ili faza adaptacije i mogu trajati od nekoliko dana do nekoliko nedjelja.

Iako neki ljudi uspijevaju da dugoročno održavaju ishranu sa niskim unosom ugljenih hidrata i postižu rezultate u mršavljenju ili regulaciji šećera u krvi, postoje i potencijalni rizici. Ako se ugljeni hidrati dugoročno izbjegavaju, naročito oni zdravi, poput integralnih žitarica, voća i povrća, može doći do manjka vitamina, minerala i vlakana, što negativno utiče na varenje i opšte zdravlje.

Nizak unos ugljenih hidrata često podrazumijeva veći unos masti i proteina životinjskog porekla, što, ukoliko ishrana nije pažljivo planirana, može povećati rizik od povišenog LDL holesterola i kardiovaskularnih problema. Pojedine studije ukazuju na moguće komplikacije, kao što su poremećaji srčanog ritma, problemi sa kostima, pa čak i povećan rizik od problema sa bubrezima, ukoliko je ograničenje ugljenih hidrata dugotrajno i ekstremno.