Svjetski dan borbe protiv raka: Fokus na prevenciju i savremenu terapiju

Svjetski dan borbe protiv raka, koji se obilježava svake godine 4. februara, ima za cilj podizanje svijesti o raku, podsticanje njegove prevencije i mobilisanje djelovanja u borbi protiv globalne epidemije raka. Ovu informaciju je saopštilo Ministarstvo zdravlja Crne Gore, uz napomenu da dan organizuje Unija za međunarodnu kontrolu raka (UICC), a ustanovljen je 2000. godine.

Kampanja koja se provodi od 2025. do 2027. godine pod nazivom „Ujedinjeni kroz jedinstvenost“ označava početak važne promjene u pristupu tretmanu raka, stavljajući ljude u centar brige. Ova inicijativa naglašava razumijevanje i adresiranje jedinstvenih potreba pojedinaca, porodica i zajednica, osiguravajući da liječenje i njega raka budu prilagođeni različitim perspektivama i iskustvima.

U Crnoj Gori, kao i u mnogim zemljama regiona, evidentan je rast broja registrovanih slučajeva malignih bolesti, što je djelimično rezultat starenja populacije, ali i promjena u životnim stilovima, te uticaja različitih faktora rizika. Ministarstvo zdravlja je izradilo strateški dokument pod nazivom “Program prevencije i kontrole malignih bolesti za period 2026-2028. godine” i započelo realizaciju predviđenih aktivnosti. Oni ističu da prevencija malignih oboljenja ima ogroman javno-zdravstveni potencijal i predstavlja najefikasniji pristup kontroli ovih bolesti.

U Crnoj Gori su uspostavljena tri skrining programa za rano otkrivanje raka: Nacionalni program ranog otkrivanja raka grlića materice, Program ranog otkrivanja raka dojke i Nacionalni program ranog otkrivanja raka debelog crijeva. Tokom 2026. godine planirano je proširenje programa ranog otkrivanja raka dojke na nacionalni nivo. Takođe, uvedena je kontrastna mamografija u rutinski klinički rad, koja omogućava preciznije otkrivanje sumnjivih promjena.

Od 2022. godine, kao preventivna mjera za nastanak raka grlića materice, raka anusa i genitalnih bradavica, dostupna je vakcina protiv humanog papiloma virusa (HPV), koja može spriječiti devet od deset slučajeva raka grlića materice, raka anusa i genitalnih bradavica ako se primi na vrijeme. Osim preventivnih mjera, Ministarstvo zdravlja je usmjereno na poboljšanje tretmana i liječenja onkoloških pacijenata. Na Institutu za onkologiju Kliničkog centra Crne Gore (KCCG) prošle godine je pušten u rad novi linearni akcelerator “True Beam”, najsavremeniji uređaj ove vrste u svijetu. Zahvaljujući 4D tehnologiji, sada je moguće sa velikom preciznošću tretirati tumore u organima koji se pomjeraju tokom disanja, što ranije nije bilo moguće.