Ćulafić: Bukove prašume nominovane kao dio evropske kulturne baštine

Vlada Crne Gore je, na predlog ministra ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjana Ćulafića, usvojila Informaciju o ekstenziji nominacije drevnih bukovih šuma Nacionalnog parka Biogradska gora za upis na Uneskovu Listu svjetske baštine. Nakon predaje dosijea, slijedi faza evaluacije koju sprovode nadležna tijela Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu (Unesko).

Relevantna savjetodavna tijela, kako se navodi u saopštenju Ministarstva, nakon analize materijala dostavljaju svoje evaluacije i preporuke Sekretarijatu Uneska, koji ih dalje prosljeđuje Komitetu za svjetsku baštinu, koji čini 21 država članica. Ćulafić je istakao da su Evropske bukove šume jedinstveno prirodno nasljeđe i čisto evropski fenomen, naglašavajući: “Evropske bukove šume su potisnute i danas ograničene na nekoliko regija.”

Prema njegovim riječima, ideja o formiranju velikog serijskog UNESCO dobra Svjetske baštine na prostoru Evrope proizašla je iz potrebe za zaštitom ekosistema bukovih šuma. Dodao je da uključivanjem novih područja na popis svjetske baštine, ovo jedinstveno područje značajnih šumskih kompleksa bukve dobija još veću vrijednost.

Ćulafić je podsetio da je nominacija Netaknutih bukovih šuma Karpata upisana 2007. godine na Uneskovu Listu svjetske baštine, kao zajednička nominacija Ukrajine i Slovačke, dok nakon proširenja 2011. i 2017. godine, to dobro svjetske prirodne baštine danas broji 93 područja u 18 evropskih država.

“Pozivom za pokretanje novog proširenja od strane Švajcarske na UNESCO Komitetu za svjetsku baštinu održanom 2017. godine, delegacija Crne Gore je iskazala interesovanje da učestvuje u tom procesu”, rekao je ministar. Nominacija se proširuje na UNESCO-vo svjetsko dobro 'Bukove prašume i izvorne bukove šume Karpata i ostalih regija Evrope', uključujući ponovnu nominaciju lokacija koje su bile deo prethodne nominacije za proširenje 2021. godine.

Ministar je naglasio da je upis na Tentativnu listu bio formalni preduslov za priključivanje Crne Gore ovoj nominaciji. Stručnjaci JP Nacionalni parkovi Crne Gore, Agencije za zaštitu životne sredine i Ministarstva ekologije su izradili Tentativnu listu i nominacioni dosije za crnogorsku stranu, a MERS je dostavilo dokumentaciju Ministarstvu kulture i medija, koje je zatim proslijedilo UNESCO Centru za svjetsku baštinu.

On je dodao da se ekstenzija nominacije „Bukove prašume i izvorne bukove šume Karpata i ostalih regija Evrope“ realizuje kako bi se zaštitio ekosistem bukovih šuma, koji su od posebnog značaja za Evropu. Nominacija se izrađuje pod kriterijumom IX: „izuzetni primjerci značajnih bioloških i ekoloških procesa u okviru evolucije i razvoja terestričnih, slatkovodnih, obalnih ili marinskih ekosistema i zajednica biljaka i životinja.“

Ćulafić je naglasio da se nominovano prirodno dobro nalazi unutar NP Biogradska gora, u centralnom dijelu planinskog masiva Bjelasice. Ukupna površina predloženog UNESCO područja - rezervata prašume sa zaštitnim zonama iznosi 5.959,97 ha, pri čemu zona jezgra poklapa sa granicama nominovanog područja i iznosi 2.352,33 ha. Zona II i zona III parka tretiraju se kao kontaktna (zaštitna) zona i obuhvataju 3.607,64 ha.

Kako je istakao, najimpresivniji dio nacionalnog parka čini prašuma (djevičanske bukove šume), gdje je uspostavljen strogi sistem zaštite. “To je jedna od posljednjih prašuma u Evropi, čija se ljepota odražava u vodama Biogradskog jezera”, zaključio je.