Suni Vilijams: Devet mjeseci u svemiru i nova otkrića

Astronautkinja Suni "Suni" Vilijams, koja je skoro tri decenije radila u američkoj svemirskoj agenciji NASA, provela je devet mjeseci na Međunarodnoj svemirskoj stanici (MSS) umjesto planiranih nekoliko dana. Ovaj neobičan boravak ostavio je trajni pečat na njen pogled na našu planetu.

Vilijams, koja ima 60 godina, tokom svojih misija provela je više od 600 dana u orbiti, ostvarujući rekordan broj šetnji svemirom među astronautkinjama. Iz svemira, kako kaže, granice i sukobi gube značaj. „Kada pogledate dolje na našu planetu, shvatite da smo svi ovde zajedno, na jednom mjestu. Ista voda, isti vazduh, iste kopnene mase“, izjavila je ona, naglašavajući važnost empatije među ljudima.

Njen posljednji let 2024. godine, koji je trebao trajati nekoliko dana, produžen je zbog tehničkih problema Boingove svemirske letilice Starlajnera. „Imala sam priliku da radim mnoge stvari koje volim - gledam kroz prozor, vodim dnevnik, sprovodim eksperimente. To je nevjerovatna laboratorija“, dodala je Vilijams.

U emotivnom smislu, produženi boravak bio je izazovan, jer je imala planove sa porodicom, posebno sa svojom majkom koja ima više od 80 godina. „Imala sam osjećaj da je to pomalo izgubljeno vrijeme, jer nijesam bila sa majkom, niti sam provodila mnogo vremena sa sestričinom i sestrićem“, priznaje ona. Ipak, podrška porodice bila joj je glavni oslonac: „Rekli su mi: 'Samo napred, uživaj gore, misli o nama, i vrati se bezbjednom svemirskom letilicom'. To me je zaista umirilo.”

Nedavno je Suni posjetila Indiju prvi put nakon više od decenije, gdje je prisustvovala Festivalu književnosti u Kožikodeu i razgovarala sa studentima i naučnicima o svom boravku u svemiru. „Svaka posjeta Indiji je primjetno različita od prethodne. Ovoga puta posebno me je zadivila sve veća ambicija Indije u nauci i inovacijama“, ističe ona.

Vilijams naglašava da je vještačka inteligencija moćno sredstvo u nauci i svemirskim misijama, ali da postoje ograničenja. „Vještačka inteligencija može mnogo brže da obrađuje podatke, dok roboti obavljaju rutinske zadatke. To nije najvažniji dio posla, već alat koji nam pomaže da nastavljamo istraživanja“, objašnjava ona.

U budućnosti, Vilijams želi da putuje, provodi više vremena sa porodicom i da se suoči sa novim izazovima, uključujući istraživanje različitih dijelova Indije. „Ja sam planinski tip. Moram jednom da krenem u tom pravcu“, zaključuje ona. Razmišljajući o naučenim lekcijama iz svemira, dodaje: „Budite strpljivi i slušajte što drugi imaju da kažu“.