Na Kosovu zastoj parlamenta, ugrožena sloboda medija i tenzije na sjeveru

Upravo 15:22, na Kosovu je došlo do zastoja parlamenta nakon februarskih opštih izbora, koji nisu rezultirali jasnom većinom. Tenzije na sjeveru Kosova traju, a sloboda medija je i dalje ugrožena, ocijenila je organizacija Hjuman rajts voč (Human Rights Watch) u svom najnovijem izvještaju o ljudskim pravima u svijetu, izvještava Beta.

U dijelu koji se odnosi na Kosovo, HRW navodi da su tenzije nastavile uz policijske racije u institucijama sa većinskim srpskim stanovništvom, što je izazvalo proteste. Izvještaj Evropske komisije o napretku u procesu proširenja iz novembra izražava zabrinutost zbog neprimjerenog političkog uticaja na pravosuđe, kao i izazova sa transparentnošću vlasništva i finansijskom održivošću medija.

U vezi sa slobodom medija, HRW ističe da su napadi na novinare i dalje prisutni, a oni su izloženi prijetnjama, napadima i ometanju u svom radu. U periodu od januara do septembra, Udruženje novinara Kosova zabilježilo je 54 incidenta protiv novinara, uključujući jedan fizički napad, jednu prijetnju smrću, kao i 15 slučajeva uznemiravanja i govora mržnje, uglavnom od strane političkih aktera.

Prema organizaciji Reporteri bez granica (RSF), Kosovo je zauzelo 99. mjesto od 180 zemalja u Indeksu slobode medija za 2025. godinu, što predstavlja pad od 24 mjesta u odnosu na prethodnu godinu, čime je postiglo najlošiji rezultat u regionu EU–Zapadni Balkan. RSF ukazuje na rastuće političko miješanje, kampanje blaćenja, ograničen pristup informacijama, restriktivnu regulativu i slabu zaštitu novinara.

Što se tiče procesuiranja ratnih zločina, HRW navodi da Specijalizovana vijeća Kosova nastavljaju rad paralelno sa nacionalnim sudom. Negativan uticaj zastrašivanja svjedoka na napore u oblasti odgovornosti bio je jedan od ključnih razloga za osnivanje Specijalizovanih vijeća, uz podsjećanje na izrečene presude.

HRW takođe konstatuje da je Kosovo produžilo mandat komisije nadležne za priznavanje preživelih žrtava ratnog seksualnog nasilja do 15. maja 2028. godine, a rok za podnošenje zahtjeva pomjeren je na 15. maj 2027. Priznate žrtve imaju pravo na mjesečnu penziju od 230 eura, besplatnu zdravstvenu zaštitu i beneficije pri zapošljavanju, ali je do sada taj status dobilo samo oko 2.000 osoba od procijenjenih 20.000 preživjelih.

Kada je riječ o seksualnoj orijentaciji i rodnom identitetu, HRW navodi da vlada Kosova nije usvojila planove za legalizaciju istopolnih građanskih zajednica, a tokom parlamentarnih izbora u februaru 2025. godine, političke stranke su često koristile diskriminatornu retoriku prema LGBT osobama. Pitanja koja se tiču LGBT zajednice su uglavnom zanemarena.

HRW takođe ukazuje na nedostatak napretka u obezbjeđivanju reparacija ili izvinjenja Romima sa Kosova, koji su nakon rata 1999. godine preseljeni u kampove zagađene olovom, a koji su u međuvremenu zatvoreni. Preko manjkavog mehanizma UN za kompenzaciju, do trenutka pisanja izvještaja, primljena je samo jedna donacija u iznosu od 10.000 dolara.