Kako se izboriti sa zagađenjem vazduha na Balkanu

Srbija i Zapadni Balkan su među najzagađenijim dijelovima Evrope, posebno tokom grejne sezone. Sa pojavom zimskih mjeseci, mnogi građani, poput novinarke Žarke Radoje, suočavaju se sa ozbiljnim zdravstvenim problemima uzrokovanim zagađenjem vazduha. "Moraš da se preseliš," čula je od prijatelja i stručnjaka, dok se borila sa simptomima kao što su suv kašalj, bol u grudima i anksioznost, koje su pogoršane zagađenjem u Beogradu.

Prema izveštaju Agencije za zaštitu životne sredine (SEPA), Srbija je tokom 2024. godine imala značajna prekoračenja graničnih vrijednosti suspendovanih čestica, olova i azot-dioksida. U više od 80 opština, uključujući Beograd, Kruševac, Šabac i Pirot, vazduh je bio prekomerno zagađen. Najgore stanje zagađenja zabilježeno je u Arilju, Zaječaru, Tutinu i Pirotu, dok je jedini grad sa bezbjednim vazduhom bio Čajetina.

Tokom zime, zagađenje česticama na Balkanu dostiže nivoe koji su često viši od onih u Pekingu, a sumpor-dioksid može biti čak 30 puta veći nego u zapadnoj Evropi, kako ističe profesor Andre Prevo iz Švajcarske. Izveštaj "Globalno stanje vazduha" navodi da u Srbiji godišnje 14.100 smrtnih slučajeva može biti pripisano zagađenju, dok je stopa smrtnosti u jugoistočnoj Evropi četiri puta viša nego u zapadnoj Evropi.

Kako bi se zaštitili tokom grejne sezone, zdravstvene organizacije savjetuju građanima da prate kvalitet vazduha, izbjegavaju aktivnosti napolju, zatvore prozore i koriste prečišćivače vazduha u zatvorenim prostorijama. Takođe, nošenje maski N95 ili KN95 može biti korisno, dok inhalatori mogu pomoći onima koji imaju teže respiratorne probleme. Preporučuje se i konzumiranje vitamina D i E, kao i toplih napitaka.

Dok se mnogi građani bore sa zagađenjem vazduha, Žarka Radoja planira da se preseli na nekoliko nedelja, kako bi izbjegla zagađeni Beograd i osjetila olakšanje koje donosi proleće. "Brojim dane do odmora," navela je, ističući da će povratak donijeti lakši vazduh i bolju kvalitetu života.