Danilovgrad: Zelena dozvola „Mondal industriji“

Agencija za zaštitu životne sredine dala je saglasnost kompaniji „Mondal industrija“ iz Danilovgrada na Elaborat procjene uticaja na životnu sredinu za izgradnju novog industrijskog pogona u trećoj zoni Parka prirode „Rijeka Zeta“, u naselju Podglavice. Riječ je o pogonu za mljevenje i miješanje kamenog agregata (granulacije 0-55 mm) i pečenog cementnog klinkera (granulacije 0-22 mm), kapaciteta 25 tona na sat.

Pogon će zauzimati površinu od oko 500 kvadrata, a njegovom izgradnjom proširuju se kapaciteti postojećeg proizvodnog kompleksa ove kompanije, koji se inače prostire na ukupno 91.229 kvadratnih metara. Finalni proizvodi biće nekoliko vrsta cementa, fileri i kamene frakcije. Prema podacima iz Elaborata (autor preduzeće „Medix“) u neposrednoj okolini lokacije na kojoj je planiran industrijski proizvodni pogon nalaze se ostali sadržaji preduzeća, među kojima su drobilično postrojenje kapaciteta 12,5 t/h, zatim pogon za proizvodnju praškastih materijala poput mašinskog maltera i ljepila, te pogon za proizvodnju betonskih elemenata.

Izvan prostora obuhvaćenog projektom, na jugoistočnoj strani i na udaljenosti od 280 metara, smješten je površinski kop tehničko-građevinskog kamena preduzeća „Šišković“, dok se sa zapadne strane, na oko 850 metara, nalazi majdan preduzeća „Maljat Stone“. Najbliži stambeni objekti udaljeni su oko 240 metara. Kako se navodi u rješenju od 22. juna koje je po ovlašćenju u ime direktora Agencije (Milan Gazdić) potpisao Mirko Medenica, saglasnost je izdata nakon upravnog postupka pokrenutog 14. marta 2025. godine, te sprovedene javne rasprave i dorade dokumentacije.

Otvaranje novog pogona je dozvoljeno pod strogim i obavezujućim ekološkim uslovima. Rješenjem je naloženo da se svi tehnološki procesi - mljevenje, miješanje, skladištenje, utovar i istovar - moraju odvijati isključivo u zatvorenim objektima. Sva oprema mora biti povezana na visokoefikasne vrećaste filtere ili ciklone, a sakupljena prašina se mora zbrinjavati kao tehnološki otpad, bez odlaganja na zemljište. Posebne mjere propisane su za zaštitu voda, imajući u vidu da se na lokaciji ne nalaze površinske vode, ali da je rijeka Zeta udaljena oko 1,25 kilometara.

Strogo je zabranjeno svako ispuštanje neprečišćenih tehnoloških, sanitarnih i oborinskih voda u prirodni recipijent, uz obavezu ugradnje separatora ulja i masti. Pogon mora posjedovati zatvoreni sistem za pranje kamiona, transportna vozila moraju imati natkriven tovarni prostor, a investitor je dužan da formira zaštitni zeleni pojas od autohtonih biljnih vrsta. Takođe, nivo buke mora se uskladiti sa propisima, uz obavezna testiranja prije uvođenja eventualnog rada u trećoj smjeni – piše u rješenju.

Tokom postupka, mještanin Ilija Mitrić dobio je status stranke u postupku i uputio oštre prigovore na račun ekološke discipline investitora. On tvrdi da kompanija nikada nije ispunila ni obaveze iz prve ekološke saglasnosti koju joj je Opština Danilovgrad izdala još 5. marta 2018. godine (za postrojenje za drobljenje kamena, proizvodnju maltera, ljepila i betonskih elemenata na šest katastarskih parcela). Mitrić je ilustrovao to podatkom da zaštitni zeleni pojas ni nakon osam godina ne postoji.

Takođe je ukazao da je transport sirovina u dokumentaciji potcijenjen na svega šest-sedam kamiona dnevno, dok proračuni prerade i podaci Luke Bar pokazuju da će kroz naselje, na pet do deset metara od kuća, prolaziti između 80 i 100 kamiona dnevno. Zbog toga je zatražio zabranu noćnog prevoza, izradu nezavisne saobraćajne studije i kontrolu monitoringa pod okriljem Agencije.

Iz Agencije su obrazložili da saobraćajni uticaj i rješenja drugih organa nijesu tema ovog postupka već inspekcija, dok investitor po zakonu snosi krivičnu odgovornost za autentičnost podataka i ima obavezu da sve rezultate mjerenja redovno dostavlja opštini i Agenciji. Programom praćenja definisano je da nosilac projekta angažuje akreditovane laboratorije.

Mjerenje opasnih PM10 čestica obavljaće se tokom prve godine u četiri četrnaestodnevna ciklusa za svako godišnje doba, kontrola zemljišta vršiće se jednom, a ispitivanje podzemnih voda dva puta godišnje. Mjerenje buke sprovodiće se tri puta godišnje. Ukoliko se utvrdi da usljed kumulativnog uticaja dolazi do ugrožavanja biodiverziteta Parka prirode „Rijeka Zeta“, Agencija zadržava pravo da obustavi aktivnosti ili ukine saglasnost. Investitor ima rok od dvije godine da pribavi građevinsku dozvolu ili odobrenje za izvođenje projekta.

Mještani Podglavica godinama negoduju zato što kako tvrde „Mondal industrija“ prerađuje sirovine bez neophodnih i pravosnažnih dozvola, svrstavajući tu kompaniju uz „Primato P“ i „Našu farmu“ u vodeće zagađivače ovog kraja. Zbog negodovanja građana, Opština Danilovgrad je u februaru formirala posebnu komisiju za ekološke izazove, ali aktivisti, nezadovoljni njenim radom, intenziviraju proteste i zvanično su se obratili za pomoć Delegaciji Evropske unije u Crnoj Gori.

Za danas je u 8 sati ispred Ministarstva poljoprivrede na Rimskom trgu u Podgorici zakazan protest-performans građana pod nazivom „Za rijeku Zetu – Za otporan grad“, nastavak njihove borbe za čist vazduh, zemlju i rijeku Zetu, nakon što su se, kako kažu, nadležni oglušili o njihove apele i prijave.

Pred Agencijom još jedan zahtjev „Mondal industrije“. Pred Agencijom za zaštitu životne sredine vodi se još jedan postupak po zahtjevu preduzeća „Mondal industrija“. Ta firma obratila se zahtjevom za saglasnost na Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu za projekat „Proizvodni kompleks: pogon za proizvodnju praškastih materijala (mašinskog maltera i ljepila) i pogon za proizvodnju vibropresovanih betonskih elemenata; prerada neopasnog otpada pepela prema postupcima R5“, takođe u naselju Podglavice. Agencija je 29. oktobra 2025. godine dala saglasnost na ovaj elaborat, ali su na to rješenje stigle tri žalbe Ministarstvu ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera. Odlučujući po žalbama, Ministarstvo je 16. decembra 2025. godine poništilo rješenje Agencije i predmet vratilo na ponovni postupak i odlučivanje, u kojem se Agencija i trenutno nalazi.