Šta je „Omega blok“ koji uzrokuje snažni toplotni talas u Evropi?

Intenzivni toplotni talas koji je zahvatio Zapadnu Evropu, a koji je u Francuskoj odnio više od 40 života, održava se zahvaljujući vremenskom obrascu poznatom kao Omega blok. Evo šta treba da znate o omega blokovima i da li klimatske promjene mogu dovesti do toga da oni postanu češći u narednim godinama.

Šta je „Omega blok“? Omega blok je dobio ime po obliku grčkog slova Ω – to je sistem u kojem se „izbočina“ toplog, stabilnog visokog pritiska nalazi između dva područja niskog pritiska sa hladnijim vazduhom. Element „blokade“ se odnosi na to da se područje visokog pritiska toplog vazduha „zaglavi“. U normalnim uslovima, mlazna struja (jet stream) prenosi vremenske sisteme stalno sa zapada ka istoku. Međutim, tokom omega bloka, taj tok se poremeti i može se jako saviti ka sjeveru i jugu, što izoluje sisteme pritiska. Slabiji vjetrovi koji usmjeravaju vrijeme i temperaturne razlike u atmosferi doprinose ovim sporim, „zaključanim“ obrascima. Rezultat je da se vruć, miran vazduh zadrži nad istim područjem. Omega blokovi obično traju između tri i 10 dana, ali mogu potrajati i sedmicama.

Šta se dešava tokom Omega bloka? Ispod područja visokog pritiska u centru, uslovi postaju vrući i suvi. Visoki pritisak takođe suzbija formiranje oblaka, što dovodi do vedrog, sunčanog vremena i rasta temperatura. Upravo takvi uslovi „peku“ Francusku i Španiju, gdje su temperature prelazile 40 stepeni Celzijusa. Regioni u zonama niskog pritiska, sa strane toplotnog talasa, imaju veću vjerovatnoću za hladnije i kišovitije vrijeme. Britanija se nalazi na granici između područja visokog pritiska i hladnijeg vazduha na sjeverozapadu, što donosi veliku vrućinu na jugu i istoku, a hladnije i vlažnije uslove na sjeveru i zapadu, prema podacima UK Met Officea.

Da li je klimatska promjena odgovorna? Naučnici još nijesu postigli potpuni dogovor o tome kako klimatske promjene utiču na učestalost ovakvih blokirajućih sistema. Međutim, naučni konsenzus je jasan: klimatske promjene povećavaju učestalost i intenzitet toplotnih talasa. Emisije gasova sa efektom staklene bašte, uglavnom iz sagorijevanja uglja, nafte i gasa, zagrijale su planetu za oko 1,3 °C od predindustrijskog perioda. Ta toplija osnova znači da toplotni talasi dostižu više temperature. Evropa sada doživljava toplotne talase koji su dva do četiri stepena topliji nego što bi bili bez zagrijavanja izazvanog ljudskim djelovanjem, rekla je Klair Barns, istraživačica ekstremnog vremena i klime na Imperijal Koledžu London. Kao rezultat toga, kada se pojave obrasci poput omega bloka, vrućina koja nastaje može biti znatno intenzivnija.