Pakleni jul u Evropi: Toplotna kupola širi se prema Balkanu

Jul se nastavlja sa ekstremnim vrućinama koje su već zahvatile jugozapad Evrope, a tokom ove sedmice postepeno će se širiti prema sjeveru i istoku kontinenta. Djelovi Italije mogli bi bilježiti temperature u gornjim tridesetim stepenima, dok se na Balkanu očekuju temperature između srednjih i gornjih 30 stepeni.

Iznad zapadne i jugozapadne Evrope učvrstio se snažan anticiklon, odnosno takozvana toplotna kupola, koja blokira prodor svježijeg atlantskog vazduha. Zbog toga se Španija, Portugal i Francuska već danima nalaze pod izrazito velikim toplotnim opterećenjem. Temperature su u mnogim područjima od 10 do 15 stepeni više od uobičajenih vrijednosti za ovo doba godine, a dijelovi Pirinejskog poluostrva i južne Francuske bilježe temperature od 40 do 45 stepeni.

Slično kao tokom istorijskog toplotnog talasa krajem juna, noći ne donose pravo osvježenje, pa se u velikim urbanim centrima, poput Madrida, ponovo bilježe takozvane tropske noći. Dodatni problem predstavlja izostanak padavina i brzo isušivanje tla, što značajno povećava opasnost od požara. Veliki i razorni požari već su aktivni u dijelovima Portugala, Španije i južne Francuske, gdje su temperature posljednjih dana prelazile 40 stepeni, uz veoma nisku relativnu vlažnost vazduha.

Toplotni stres i rizik od požara tamo su na ekstremnom nivou. Prema aktuelnim prognostičkim modelima, toplotna kupola mogla bi ostati stabilna najmanje još sedam dana, što znači da će se ekstremni toplotni talas nastaviti najmanje do sredine jula. Tlo je u mnogim regionima već izrazito suvo nakon rekordno toplog perioda krajem maja i istorijskog toplotnog talasa krajem juna, kada su oboreni brojni mjesečni, ali i apsolutni temperaturni rekordi.

Vrućina će se narednih dana postepeno širiti iz Francuske, Španije i Portugala prema ostatku zapadne, a zatim i srednje Evrope. Najtopliji vazduh očekuje se iznad Španije, Portugala, Francuske i Ujedinjenog Kraljevstva, a temperaturne anomalije mogle bi dostići od 12 do 16 stepeni iznad prosjeka za sredinu jula. U dijelovima zapadne i centralne Francuske modeli nakon nedjelje čak ukazuju na mogućnost temperatura do 45 stepeni, što bi moglo ugroziti pojedine regionalne julske rekorde.

Toplotna kupola djeluje poput poklopca na loncu – zadržava topao vazduh pri tlu, dok njegovo spuštanje dodatno povećava temperaturu. Takvi uslovi mogu biti posebno opasni za starije osobe, djecu, hronične bolesnike, radnike na otvorenom i ljude koji žive u loše izolovanim ili pregrijanim prostorima. Dugotrajna izloženost visokim temperaturama može dovesti do dehidracije, iscrpljenosti, vrtoglavice, a u težim slučajevima i do toplotnog udara.

Od 8. do 14. jula 2026. vrućine će se proširiti i prema Britanskim ostrvima, gdje se očekuju temperature u nižim i srednjim tridesetim stepenima, naročito u južnoj i centralnoj Engleskoj, kao i u Velsu. Njemačka i zemlje Beneluksa takođe će se zagrijavati prema vikendu, uz temperature uglavnom između 30 i 35 stepeni, dok bi novi talas vrućine mogao uslijediti naredne sedmice. Prema sredini jula sve toplije biće i u srednjoj Evropi, na Mediteranu i Balkanu.

Djelovi Italije mogli bi bilježiti temperature u gornjim tridesetim stepenima, dok se na Balkanu očekuju temperature između srednjih i gornjih 30 stepeni. Najtoplija vazdušna masa nad južnom Italijom i Balkanom naredne sedmice mogla bi lokalno podići dnevne maksimalne temperature na između 38 i 41 stepen. Dugotrajan toplotni talas dodatno će pogoršati sušu i povećati opasnost od novih požara. Prognostičari upozoravaju da će, ukoliko se aktuelni trendovi nastave, toplotno opterećenje u velikom dijelu Evrope ostati izraženo sve do sredine jula.