Zapadni Balkan bez rominga: Uštede i prednosti za putnike

Građani zemalja Zapadnog Balkana od jula 2021. godine koriste pogodnosti nižih tarifa kada putuju unutar regiona zahvaljujući Regionalnom sporazumu o romingu. Međutim, izgledi za dalja poboljšanja su na horizontu, jer Evropska komisija predlaže otvaranje pregovora koji bi omogućili zapadnobalkanskim stanovnicima da uživaju u istim roming pravima kao i građani EU.

Moldavija je, zajedno sa Ukrajinom, postala dio roming sistema Evropske unije, što je smanjilo strah od visokih telefonskih računa prilikom putovanja. Veaceslav Groza, moldavski urolog, ističe da su tarife mobilne telefonije postale jeftinije i pristupačnije otkako je njegova zemlja integrisana u roming zonu EU. Komisarka za proširenje Evropske unije Marta Kos naglašava da je cilj proširiti ovaj sistem i na Zapadni Balkan, kako bi se izbjegli iznenadni računi i veći troškovi tokom putovanja.

Prednost putovanja bez rominga mogla bi biti značajna, s obzirom na to da je Evropska unija glavni trgovinski partner Bosne i Hercegovine. Iz Vanjskotrgovinske komore BiH saopšteno je da sa više od 73 posto izvoza i 66 posto uvoza, EU igra ključnu ulogu u ekonomiji. Gosti iz Hrvatske su najčešći turisti u BiH, dok bh. građani često putuju u zemlje bez viznih ograničenja, poput Njemačke i Austrije.

Iz Ambasade Švedske naglašavaju da je jačanje veza između ljudi iz BiH i EU dugogodišnji prioritet, te da podržavaju mjere koje smanjuju prepreke za ekonomsku konvergenciju. Na samitu održanom u Tirani u decembru 2022. godine, zemlje su se obavezale na postupno smanjenje naknada za roming, s ciljem da cijena jednog gigabajta do 2026. godine iznosi 14 eura.

Program 'Roam Like at Home' koji je uveden 2017. godine u EU omogućava korištenje mobilnih telefona u drugim državama članicama po istim cijenama kao u matičnoj zemlji, bez dodatnih troškova. Ipak, dok zemlje ne uđu u roming sistem, dnevna naknada za roaming u BiH može iznositi između 7 i 15 eura, što može značajno povećati troškove tokom putovanja.

Amel Lizde, vlasnik agencije Checkpoint Travel, ističe da bi ukidanje rominga između BiH i EU olakšalo putovanja i povećalo dolazak evropskih turista. Istraživanja pokazuju da je 81 posto putnika iz EU osjetilo korist nakon ukidanja rominga 2017. godine.

Građani Zapadnog Balkana već koriste niže tarife unutar regiona, ali da bi ove pogodnosti bile dostupne i u EU, Evropska komisija prvo mora dobiti odobrenje Vijeća EU za otvaranje pregovora. Nakon finalizacije sporazuma, građani će moći da koriste mobilne usluge bez dodatnih troškova tokom putovanja između EU i Zapadnog Balkana.