Dvodržavno rješenje u izraelsko-palestinskom sukobu: Širenje jevrejskih naselja

U najnovijem razvoju događaja u izraelsko-palestinskom sukobu, Izrael je preduzeo mjere koje imaju za cilj podršku doseljenicima na okupiranoj Zapadnoj obali, čime se dodatno potkopava ideja o rješenju koje bi omogućilo formiranje palestinske države pored Izraela. Ove mjere se smatraju najnovijim udarcem mirnom suživotu, koji je započet Sporazumima iz Osla 1993. godine.

Prema informacijama agencije Rojters, Izrael planira da proda javne, ranije povjerljive zemljišne registre Zapadne obale, kao i da ukine jordanski zakon koji je regulisao kupovinu zemljišta na toj teritoriji. Ova odluka bi mogla značajno ubrzati proces sticanja zemljišta od strane doseljenika. Izrael takođe planira da proširi aktivnosti nadzora na područjima A i B, koja se većinom nalaze pod kontrolom Palestinske uprave, a te aktivnosti bi se odnosile na prekršaje u oblasti voda, oštećenja arheoloških lokaliteta i ekološke opasnosti.

Palestinski predsjednik Mahmud Abas osudio je ove mjere kao kršenje međunarodnog prava i izrazio zabrinutost da one potkopavaju palestinske institucije i buduće mogućnosti za dvodržavno rješenje. S druge strane, ultranacionalistički izraelski ministar finansija Becalel Smotrič nazvao je ove odluke 'pravom revolucijom', ističući da će nastaviti da se protive ideji palestinske države.

Istorijski kontekst sukoba datira još od britanske uprave u Palestini, kada su se Arapi i Jevreji sukobljavali zbog teritorijalnih prava. Ujedinjene nacije su 1947. godine predložile plan podjele, koji je dovodio do formiranja arapske i jevrejske države, dok su arapske države odbile ovaj plan. Država Izrael je proglašena 14. maja 1948. godine, a rat koji je uslijedio doveo je do masovnog raseljavanja Palestinaca.

Izrael je 1967. godine okupirao Zapadnu obalu i istočni Jerusalem, a uprkos priznanju Palestine od strane 157 članica UN, ona nije postala punopravna članica, što dodatno komplikuje situaciju. Iako su Sporazumi iz Osla bili korak ka miru, do danas su prepreke za postizanje dogovora ostale značajne. Broj jevrejskih naselja na okupiranoj teritoriji se povećao sa 250.000 u 1993. na 700.000 danas, što Palestinci smatraju osnovnim problemom za formiranje održive države.

Vlada premijera Benjamina Netanjahua se smatra najdesnijom u istoriji Izraela, a uključuje vjerske nacionaliste i podržava doseljenike. U međuvremenu, sukobi između Hamasa i Izraela su se nastavili, a posljednji sukobi su kulminirali napadima 7. oktobra 2023. godine, koji su pokrenuli novi rat u Gazi.