Andora i San Marino se približavaju Evropskoj uniji

Evropski parlament je usvojio izvještaj hrvatske europoslanice Željane Zovko o pridruživanju Andore i San Marina Evropskoj uniji, čime se ovim evropskim mikrodržavama otvara put ka statusu kakav sada imaju zemlje Evropskog ekonomskog prostora – Norveška, Island i Lihtenštajn.

Dvije države su već duboko povezane sa Evropskom unijom, i to kroz istorijske veze i sporazume sa EU, poput onih o carinskoj uniji i slobodnom kretanju ljudi. Ove sporazume trebalo bi da zamijeni sveobuhvatniji Sporazum o pridruživanju, koji su poslanici velikom većinom podržali na plenarnoj sjednici u Strazburu.

Za Predlog odluke Savjeta o zaključivanju Sporazuma o pridruživanju između Evropske unije i Kneževine Andore, odnosno Republike San Marino, glasala su 552 poslanika, protiv su bila 24, dok je uzdržanih bilo 75. Sporazum, o kojem su pregovori počeli 2015. godine, omogućava ovim državama proširenje integracije sa Unijom i na oblasti zdravstvene i socijalne politike, kao i gotovo potpuni pristup jedinstvenom tržištu.

Andora i San Marino će uskladiti svoje politike sa EU u oblastima poput nadzora migracija, zaštite životne sredine, energetike i zaštite potrošača. Ipak, one neće učestvovati u finansiranju budžeta Unije, niti će njihovi građani imati politička prava, odnosno pravo glasa na evropskim izborima, dok će zadržati autonomiju u poreskoj i vanjskoj politici.

U vanjskoj politici, ove mikrodržave su u potpunosti usklađene sa politikama Unije, posebno preko svojih većih susjeda – Italije, Španije i Francuske, sa kojima su istorijski i institucionalno snažno povezane. Formalni vladari Andore su španski biskup i predsjednik Francuske, a Republika San Marino, stara 17 vekova, okružena je italijanskom regijom Emilijom-Romanjom.

Italija od svog ujedinjenja u 19. veku kuje liru San Marina, dok ta republika, koja broji 34.000 stanovnika, koristi euro na osnovu sporazuma sa Rimom. Andora je 2011. godine potpisala monetarni sporazum sa EU, a koristi euro uz sopstvenu emisiju kovanica sa motivima svog grba i istorijskih građevina.

Željana Zovko je istakla da, iako su povezane sa EU, mikrodržave ne žele potpunu integraciju koja bi mogla ugroziti njihovu autonomiju i istorijski identitet. „Oni strahuju da bi slobodno kretanje ljudi i kapitala moglo dovesti do prevelikog naseljavanja i rasta cijena nekretnina, što bi ugrozilo lokalno stanovništvo“, dodala je Zovko.

Poreska politika i finansijski sektor su bila ključna područja u kojima su se interesi Unije i ovih mikrodržava razilazili. Nakon finansijske krize 2008. godine, obje zemlje su se odlučile za usklađivanje sa evropskim finansijskim pravilima, čime su prevaziđeni nesporazumi koji su postojali do tada.