Nove sankcije smanjuju ruske prihode od nafte i gasa

Pad prihoda od nafte i gasa primorava predsjednika Rusije Vladimira Putina da se zadužuje kod ruskih banaka i podiže poreze, čime trenutno održava stabilnost državnih finansija. Međutim, te mjere dodatno povećavaju pritisak na ratnu ekonomiju, koja se suočava s usporavanjem rasta i inflacijom.

Izvoz nafte i gasa održavao je ruske finansije tokom rata protiv Ukrajine, ali kako se približava četvrta godišnjica sveobuhvatne invazije, ti novčani tokovi su naglo opali na najniže nivoe u posljednjih nekoliko godina. Pad prihoda od nafte i gasa rezultat je novih kaznenih mjera Sjedinjenih Američkih Država i Evropske unije, koje su dodatno pojačane carinskim pritiskom američkog predsjednika Donalda Trampa na Indiju.

U januaru su ruski državni prihodi od oporezivanja naftne i gasne industrije pali na 393 milijarde rubalja (5,1 milijardu dolara), što je značajan pad u odnosu na 587 milijardi (7,6 milijardi dolara) u decembru i 1,12 hiljada milijardi (14,5 milijardi dolara) u januaru 2025. godine. Prema Janisu Klugeu, stručnjaku za rusku ekonomiju, ovo je najniži nivo od pandemije bolesti Kovid-19.

Trampova administracija je 21. novembra uvela sankcije za dvije najveće ruske naftne kompanije, Rosneft i Lukoil, a Evropska unija je 21. januara počela da zabranjuje gorivo proizvedeno od ruske sirove nafte. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen istakla je da sankcije pružaju polugu za pritisak na Rusiju.

Nove sankcije su korak dalje od ograničenja cijene ruske nafte koje je uvela grupa sedam demokratija (G7), a koje je privremeno smanjilo državne prihode od nafte. Rusija se, međutim, prilagodila situaciji stvaranjem 'flote iz sjenke' starih tankera koji posluju izvan dosega ograničenja.

Tramp je 3. februara pristao da smanji carine s 25 na 18 odsto, nadajući se da će indijski premijer Narendra Modi zaustaviti uvoz ruske sirove nafte. Međutim, portparol Kremlja, Dmitrij Peskov, istakao je da Moskva prati izjave i ostaje predana strateškom partnerstvu s Nju Delhijem. U međuvremenu, isporuke ruske nafte u Indiju su pale, sa dva miliona barela dnevno u oktobru na 1,3 miliona u decembru.

U skladu s novim sankcijama, kupci traže veće popuste na rusku naftu, što je dovelo do velike akumulacije nafte u tankerima na moru. Usporavanje rasta u Rusiji dodatno pogoršava situaciju, jer je bruto domaći proizvod porastao samo 0,1 odsto u trećem tromjesečju, a prognoze za ovu godinu kreću se između 0,6 i 0,9 odsto.

Kremlj se okrenuo višim porezima i zaduživanju kako bi popunio rupu nastalu zbog manjih prihoda od nafte. Duma je podigla stopu PDV-a s 20 na 22 odsto, a povećani su i nameti na uvoz automobila, cigarete i alkohol. I pored toga, analitičari upozoravaju da bi ove mjere mogle dodatno usporiti ekonomski rast i pogoršati inflaciju.

Kluge ističe da bi, ako se situacija nastavi, moglo doći do promjene razmišljanja Kremlja o ratu, naglašavajući da se troškovi rata ne smanjuju.