Upozorenje na jačanje Islamske države u Siriji: Mogući bijeg boraca iz kampova

Zapadni saveznici Sirije, uključujući Francusku, Veliku Britaniju, Njemačku i SAD, upozoravaju na mogućnost jačanja "Islamske države" (IS) ukoliko vladine snage u Damasku i kurdske snage na sjeveroistoku ne preduzmu potrebne bezbjednosne mjere. U zajedničkom saopštenju, naglašeno je da je neophodno izbjeći "svaki bezbjednosni vakuum" i održati međunarodne napore u borbi protiv IS-a.

Povod za ovu zabrinutost je napeta situacija na sjeveroistoku Sirije, gdje su se kurdske snage povukle pod vojnim pritiskom sirijske vlade. Tokom građanskog rata, kurdske jedinice su uspostavile brojne zatvorske centre za borce IS-a, gdje je prema izvještajima pritvoreno oko 9.000 ljudi, uključujući žene i djecu. Nakon recentnih sukoba, sirijska vlada je preuzela kontrolu nad ovim logorima, a izvještaji govore o mogućem bijegu više džihadista. Dok sirijska vlada navodi da je 120 boraca pobjeglo, kurdski izvori tvrde da ih je do 1500.

Prema informacijama iz Damaska, oko 80 džihadista je ponovo uhapšeno, dok su američke trupe prebacile prve zarobljenike iz Sirije u Irak, gdje će ostati u pritvoru. Ovaj potez ima za cilj rasterećenje sirijskih bezbjednosnih snaga, koje su sada odgovorne za logore. Odluka SAD da prebace zatvorenike u Irak predstavlja promjenu u američkoj politici prema Siriji, smatra Markus Šnajder iz Fondacije Fridrih Ebert (FES) u Bejrutu. On naglašava da je SAD prešao na podršku naporima sirijske vlade, dok se distancira od kurdskih snaga.

Pritisak na Kurde dolazi i od drugih strana, uključujući Tursku i Saudijsku Arabiju, koje žele da sirijska vlada kontroliše cijelu zemlju, ali ne po cijenu dodatne nesigurnosti koja bi mogla ponovo ojačati IS. Međutim, premještanje zatvorenika u Irak ukazuje i na nepovjerenje SAD prema sirijskoj prelaznoj vladi, jer postoje bojazni da unutar sirijskih bezbjednosnih snaga postoje simpatije prema IS-u.

Stručnjaci, poput Andre Banka iz GIGA instituta u Hamburgu, upozoravaju na rizike povezane sa smještajem bivših boraca IS-a u iračkim zatvorima, gdje bi moglo doći do formiranja novog džihadističkog pokreta. Takođe, zatvorenici koji ostaju u sirijskim logorima predstavljaju opasnost jer kurdske snage nemaju resurse za adekvatne obrazovne programe ili deradikalizaciju. Ideologija IS-a i dalje se širi među pritvorenicima, posebno među djecom i mladima koji žive u tim logorima.

Njemačka vlada, prema riječima Šnajdera, oklijeva da vrati njemačke državljane koji se nalaze u ovim logorima, iz straha da bi mogli izvršiti napade, što bi dovelo vladu u tešku situaciju. Iako je trenutna prijetnja IS-a manja nego ranije, opasnost i dalje postoji, posebno za civilno stanovništvo u Siriji, što bi evropske bezbjednosne službe trebale pažljivo pratiti.