Pojava Nipah virusa: Šta treba znati nakon slučajeva u Indiji

Dva slučaja smrtonosnog Nipah virusa zabilježena su u Indiji, što je navelo vlasti Tajlanda i Malezije da pojačaju kontrolu na aerodromima kako bi spriječili potencijalno širenje ovog opasnog virusa.

Nipah je rijetka virusna infekcija koja se najčešće prenosi sa zaraženih životinja, posebno voćnih šišmiša, na ljude. Iako može biti asimptomatska, često se pokazuje kao veoma opasna, sa stopom smrtnosti od 40% do 75%, u zavisnosti od sposobnosti lokalnog zdravstvenog sistema za dijagnozu i liječenje, kako navodi Svjetska zdravstvena organizacija. Prenošenje sa čovjeka na čovjeka dešava se, ali ne lako, a izbijanja su obično mala i relativno kontrolisana, ističu stručnjaci i Evropski centar za prevenciju i kontrolu bolesti.

Nipah virus prvi put je identifikovan u Maleziji 1999. godine, a od tada su manja izbijanja registrovana gotovo svake godine, uglavnom u Bangladešu, dok Indija povremeno bilježi izbijanja. Prema podacima Koalicije za inovacije u pripremi za epidemije (CEPI), do decembra je ukupno zabilježeno 750 slučajeva, a 415 pacijenata je preminulo.

Virus se prvobitno prenosio direktnim kontaktom sa bolesnim svinjama ili zaraženim tkivom, dok se sada češće prenosi kontaktom sa voćnim šišmišima. Konkretno, konzumacija voća ili voćnih proizvoda koji sadrže urin ili pljuvačku zaraženih šišmiša predstavlja najvjerovatniji izvor infekcije, prema Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji. Prenošenje sa čovjeka na čovjeka obično se dešava nakon bliskog kontakta između bolesnog pacijenta i njegovih članova porodice ili njegovatelja.

Simptomi Nipah virusa su u početku nespecifični, uključujući groznicu, glavobolju i bolove u mišićima. Kasnije se mogu javiti neurološki simptomi koji ukazuju na akutni encefalitis, dok neki oboljeli doživljavaju teške respiratorne probleme. U težim slučajevima dolazi do napada koji mogu dovesti do kome u roku od nekoliko dana. Iako se većina ljudi oporavi, neki mogu imati dugoročne neurološke probleme.

Iako je Nipah opasna bolest sa visokom stopom smrtnosti, naučnici kažu da još nije pokazala znake lakog prenosa među ljudima ili globalnog širenja. Ipak, ostaje značajan javnozdravstveni problem, posebno u zemljama gdje su izbijanja češća, a može dovesti i do masovne eutanazije osjetljivih životinja na farmama. Naučnici vjeruju da je malo vjerovatno da će virus postati globalna prijetnja, napominjući da kontrola na aerodromima možda neće biti efikasna zbog dugog perioda inkubacije.

Trenutno ne postoje odobrene vakcine ili tretmani za Nipah virus, iako se nekoliko kandidata nalazi u fazi testiranja. Među njima je i vakcina koju su razvili naučnici sa Univerziteta Oksford, koji su učestvovali i u razvoju vakcina protiv COVID-19. Njihova Nipah vakcina koristi istu tehnologiju i započela je testiranje faze II u Bangladešu u decembru, u saradnji sa Međunarodnim centrom za istraživanje dijarealnih bolesti u Bangladešu i uz finansijsku podršku CEPI.