Kup Crne Gore: Istorija od 1947. do 2006.

U Podgorici će sjutra veče biti odigran najveći meč domaćeg klupskog fudbala. Publika pod Goricom pratiće 19. finale Kupa Crne Gore, a rivali su isti kao i prošle godine – Dečić i Mornar. Dok smo o predstojećoj utakmici već pisali, ovom prilikom vraćamo se u istoriju. Ona koja počinje krajem četrdesetih, a na koju – kako vrijeme odmiče – sjećanja polako blijede.

Dok je ljubiteljima fudbala sasvim poznata istorija takmičenja od 2006. godine, za pojedinosti vezane za nekadašnji republički Kup Crne Gore to je teško reći. Jer, gotovo šest decenija na području Crne Gore igrano je takmičenje kroz koje su se klubovi borili za plasman u državni Kup – prvo FNR, pa SFR Jugoslavije, a onda i SR Jugoslavije, pa Srbije i Crne Gore.

Prvo izdanje republičkog Kupa održano je 1947. godine, a u finalu su nastupili 'neočekivani' rivali. Rudar – odnosno tadašnji Jakić, te Dečić. Oni su eliminisali ekipe poput Lovćena, Sutjeske ili Bokelja, a Pljevljaci, koji su slavili u finalu 3:1, kasnije će stići do četvrtfinala Kupa Jugoslavije. U finalu republičkog Kupa od 1947. do 2006. nastupalo je 21 različiti klub, a najviše uspjeha imali su igrači Sutjeske sa 12 trofeja. Lovćen je slavio u 10 navrata, a Budućnost u devet.

Tokom 59 izdanja republičkog Kupa Crne Gore, broj učesnika je varirao. U uvodnim sezonama su nastupali svi registrovani klubovi, uključujući radne aktive pojedinih državnih preduzeća, uz ekipe vojnih garnizona. Među osvajačima Kupa Crne Gore u pet navrata bili su prvoligaši, 31 put je trofej pripao drugoligašima, 20 puta su ga osvajali članovi Crnogorske republičke lige, a dva puta i garnizoni JNA. Samo jednom dogodilo se da republički Kup osvoji član najnižeg takmičarskog ranga. Bila je to ekipa Jedinstva, koja je u sezoni 1981/82, kao član Sjeverne regije, u finalu savladala drugoligaški sastav Sutjeske.

Finalne utakmice najčešće su igrane u Podgorici – njih 34. Cetinje je bilo domaćin finala 11 puta, u Nikšiću je odigrano pet duela za trofej, u Pljevljima i Bijelom Polju po dva, a u Danilovgradu, Tivtu, Kotoru i Baru po jedan. Sutjeska je od 1977. do 1984. postavila dva rekorda – prvo su četiri puta zaredom osvajali Kup Crne Gore, a odmah nakon toga su doživjeli četiri uzastopna poraza u finalu. Uz to, Sutjeska i Lovćen su klubovi koji su nastupali u osam uzastopnih finala.

Kada su u pitanju nastupi u polufinalu takmičenja, prednjačili su Lovćen (29), Sutjeska (27) i Titograd (22). Dvocifren broj nastupa u polufinalu imali su još Budućnost (17), Jedinstvo (16) i Bokelj (13). Najviše eliminacija u polufinalu, ukupno 18, doživio je Titograd. Budućnost brojala do 16, Sutjeska do 15. Najviše pogodaka u jednom izdanju Kupa Crne Gore postizali su igrači Sutjeske i Budućnosti – po 28.

Najubjedljiviju pobjedu u istoriji takmičenja ostvarila je Budućnost u sezoni 1975/76. U osmini finala, Budućnost je trijumfovala protiv Ribnice, rezultatom 16:0. Sutjeska je rekorder kada je u pitanju najubjedljivija pobjeda u finalu. U sezoni 1969/70, oni su savladali Arsenal rezultatom 15:0. U istoj sezoni, Sutjeska je postala jedina ekipa koja je na dvije utakmice u istom izdanju Kupa postizala dvocifren broj golova – prije finala protiv Arsenala, u osmini finala trijumfovali su nad Bjelogorcem u Ulcinju, rezultatom 1:10.

Najviše jedanaesteraca na nekoj utakmici Kupa Crne Gore viđeno je u sezoni 1990/91. Tada su igrači Dečića, u okviru četvrtfinala, eliminisali Bokelj nakon 12 serija penala – 11:10. Iz kraćeg razdoblja kada su igrani revanš mečevi, ostaje podsjećanje i na najveći obrt u republičkom Kupu. U osmini finala u sezoni 1995/96, Rudar je u Pljevljima savladao tim Koma rezultatom 4:0. Revanš utakmica završena je 5:0, tako da je Kom prošao dalje.

Dva puta se dogodilo da pobjednik republičkog Kupa Crne Gore stigne do finala Kupa Jugoslavije. U oba slučaja, u pitanju je bila Budućnost. U sezoni 1964/65, titogradski prvoligaš počeo je od četvrtfinala republičkog Kupa, a u finalu jugoslovenskog takmičenja poražen je od Dinama (1:2). Identičan rezultat Budućnost je ponovila u sezoni 1976/77 – počeli su od osmine finala Kupa Crne Gore, a nakon sedam pobjeda i jednog remija nastupili su u finalu Kupa Jugoslavije, u kojem je tokom produžetaka bolji bio Hajduk (0:2).